ХҮН ГОМДООЖ БОЛОХГҮЙ

Хүний хамгийн эхний сурах ёстой зүйл бол аливаа хүнийг өвтгөхгүй, гомдоохгүй, зовоохгүй, дээрэлхэхгүй, доромжлохгүй байхад суралцах явдал мөн. Товчоор хэлбэл аливаа хүнд бие болоод хэл, сэтгэл гурваараа гэм хор хүргэхгүй байх явдал билээ. Энэ бол хүний амьдарлын хамгийн энгийн бөгөөд хамгийн чухал зарчим. Барууны ухаантнууд үүнийг “өөртөө хүсдэггүй зүйлээ бусдад бүү хүс” гэж хэлсэн байдаг.

Гэвч зарим нэг хачин хүмүүс энэ орчлонд бас байх юм. Бусад хүн өөрийг нь гомдоох болон зовоох сэдэл, сэтгэлгүйгээр хэлсэн болон хийсэн үйлдэлд аль хэдийнээ гомдчихсон байдаг. Надад нэг ийм явдал тохиолдсон юм л даа.

Миний нэг танил ах байдаг юм. Түүний яахоо хаяг нь миний мэссенжир листэнд бүртгэлтэй байдаг байв.

Миний мэссенжир хаяг руу хүмүүс янз бүрийн л техт, мессеж илгээдэг юм. Жишээ нь: Алдар цуутай хүмүүсийн амьдралд хэрэг болж, ухаарал хайрлахуйц онч мэргэн үгс, онигоо, элдэв баярын мэндчилгээ, хандив өгөхийг хүссэн гуйлт шаардлага, заримдаа сурталчилгаа, өөр олон янз бүрийн л /мөнгө өсгөдөг тарни гэх мэт/ хэрэгтэй хэрэггүй URL-г спамддаг одоо ч тэр хэвээрээ л дээ. Би тэдгээрээс өөртөө таалагдсаныгаа copy хийгээд бусдад дамжуулдаг юм. Энэ бол миний нэг зуршил болсон зан байлаа.

Нэг удаа надад хотын утааг егөөдөж бичсэн шүлэг ирсэн юм. “Нүүрсний утаа боргилсон гэр хороололд төрсөн би Утаат гэр хорооллоо өлгий минь гэж боддог Хар утаа суунагласан гэр хорооллоо ширтээд Өтгөн утаат мананг нь сэтгэл бахдан харахад Үлээж байгаа утаа нь үнсээд ч байгаа юм шиг Өргөн утаат хөшиг нь илээд ч байгаа юм шиг Утаандаа угаартмаар болоход элэг, зүрх минь өвдөж Хорсож өвдсөндөө нулимс хоёр нүдийг минь бүрхдэг” гэсэн манай монголын алдарт шүлгийг гуйвуулан хотын маань утаа тортогтой байгаа байдлыг тун оновчтой егөөдсөн шүлэг ирдэг юм. Би бол уншаад инээд хүрсэн гэхдээ үнэхээр үнэн байдал учраас бас харамсмаар ч юм шиг нарийн шинжвэл бас улс төрийн агуулгатай гэж хэлж болохоор эрх мэдэлтнүүдэд, ард түмэнд ч  үнэхээр бидний энэ асуудал хурцдаж байнаа гэдгийг уран сайхны аргаар ойлгуулах гэсэн оролдлого гэж дүгнэж болохоор. За даа ихэнхдээ эхлээд юуны урьд уншсан хүний инээд хүрмээр зүйл харин дараа нь бага зэргийн гуниг төрж магад.

За тэгээд надад үнэхээр таалагдсан тул би заншил ёсоороо листнийхээ бүх хүмүүст явуулж орхив. Тэр дороо л зарим хүмүүс нь инээдтэй зүйл явуулсанд талархлаа, үнэн үгтэй болж гэх мэтээр л над руу хариу бичицгээсэн юм мэдээж би шүлгийн автор биш ч гэсэн бусдад түүнийг түгээснийхээ шанд тиймэрхүү талархлын үгсийг хүлээж авах эрхтэй л дээ.

Хэдэн хоног өнгөрсний дараа тэр шүлэг миний ухаан санаанаас ор тас мартагдсан байх үед манай нөгөө ах над руу залгаж байна. Тэгснээ л мэндийн зөрөөгүй “багахан шиг доромжлоорой. Чи ахыгаа гэр хороололд амьдардгаар нь тэгж даапаалж байгаа хэрэг үү. Би чамд зөндөө л тус болж байсан байх ахаа энээ тэрээ гээд гуйгаад явж байсанаа санаарай. Би чамайг алсан ч чадна шүү намайг чадалгүй гэж бодож байна уу...” гэх мэтээр сүрдүүлсэн доромжилсон, үзэн ядаж гомдсон байдалтайгаар ярьж өглөө дөө. Би шууд шоконд оров. Намайг сүрдүүлж, үзэн ядсан үгсээ хэлж дууссаны дараагаар “үгүй та чинь юу яриад байгаа юм бэ?” гэж би огт юу ч ойлгоогүй учраас гайхсан байдалтайгаар эргүүлж асуулаа. “Чи намайг тэр шүлгээрээ гэр хороололд амьдардгаар минь доромжилсон байна” гэдэг байгаа. Яг тэр үед нөгөө шүлэг миний санаанд харван орж ирлээ. Энэ үед би бага зэрэг тайвшраад “үгүй ээ тэр чинь зүгээр л шүлэг түүнд таныг доромжилсон, гомдооё гэсэн ямарч санаа байхгүй, би бүх листнийхээ хүнд ...” гээд тайлбар тавих гэсэн боловч миний тайлбарыг олигтой сонссонгүй тэгэсгээд утсаа таслав. Би ч яахав дээ. Инээдтэй ч юм шиг, харамсмаар ч юм шиг ингээд нэг шүлэгнээс болж нэг танил ахтайгаа тангараг тасрана чинээ бодоогүй байсан юм. Тэгээд аргагүйн эрхэнд ахынхаа хаягыг  листнээсээ хаслаа. Тэр ах руугаа дараа нь уур нь гарахаар залгаж учрыг тайлбарлаж өгнө гэж бодсон боловч утсаа аваагүй тэгээд л тэр чигээрээ өнгөрсөн юм. Одоо хүртэл надад гомдсоор л байгаа харин би түүнийг зөвөөр ойлгуулж тайлбарлаж өгч чадахгүй л байна.

Хамгийн гол нь хүн таныг гомдоох гээгүй байхад нь хүнд гомдоод байдаг юм биш биз. Ийм хүмүүс зөндөө байдаг юм. Энэ намайг үл тоолоо. Эсвэл дээрэлхлээ гэж боддог даанч нөгөө хүн нь тиймэрхүү сэтгэгдэл төрөхөөр үйлдэлийг огт “ТИЙМ муухай өөрийнх нь бодсон шиг сэтгэлгүйгээр” гаргасан байх нь элбэг. Бид аливаа зүйлсийг өөртөө төрсөн сэтгэгдлээр хүлээж авдаг. Харин бидний харилцагч нөгөө хүн  бидэнд тийм сэтгэгдэл төрнө гэж огт бодоогүй байхад “бид гомдоод л өөрийгөө болоод өрөөлийг ч зовоогоод л байдаг” гэдгийг би энэ жишээгээр харуулах гэсэн юм.

Нөгөө талаас хичнээн хүн гомдоохгүй бас зовоохгүй байя гэвч зарим хүн бидэнд  аль хэдийнээ ялих шалихгүй зүйлээс болж гомдчихсон л тууж явдаг. Хамгийн чухал нь хүнийг санаатайгаар зовоох, гомдоох хэрэггүй гэвч та өөрөө ч мэдэлгүй санамсаргүйгээр хүн гомдоочоод байдаг үүнийг харин яалтай билээ. Гэхдээ бас л ийм байдал гаргахгүй байхыг хичээх хэрэгтэй байхал даа.

Үүнээс үзэхэд хүнийг гомдоохгүй байх, зовоохгүй байх тухай асуудал дан ганц биднээс хамаардаг зүйл биш байх нь. Өөрөөр хэлбэл харилцагчаас минь бас хамаардаг байх нь. Харилцагч хүн маань хэтэрхий эмзэг “дотогшоогоо” хүн бол яг манай ах шиг л “хүн гомдоох гээгүй байхад гомдчихоод” байдаг. Хэрвээ та ийм хүний нэг бол юун түрүүн гомдохоо битгий яараарай. Энэ түүхийг хаяа ч гэсэн бодож байгаарай.

Миний бичлэгүүд

Блогтоо бичлэг нэмэлгүй нэлээд удаж сая өөрийн зарим бичлэгээ хальт гүйлгэж харлаа. Зарим бичлэгтээ хэлэх гээд байгаа санаагаа бүрэн гаргаж чадаагүй ч юм шиг санагдах. Гэвч миний бичлэгүүд бүгд урлагийн бүтээл. Учир нь энэ бичлэгүүдэд тухайн үеийн бодол, сэтгэл хөдлөл, орчин нөхцөл нөлөөлсөн байдаг. Өнөөдрийн өнцгөөс харахад би арай өөр зүйл бичнэ. Учир нь өнөөдөр миний үзэл бодолд өнөөдрийн орчин нөхцөл нөлөөлж байгаа. Өнгөрсөн цаг хугацааны бүх зүйл дахин яг тэр чигээрээ давтагдана гэж үгүй дахин давтагдашгүй учир нь би яг тэр үеийнх шигээ бодож, бичиж чадахгүй бичлээ ч заавал нэг өөрчлөлттэй байх болно. 
Миний бичлэгүүд бол өөрийгөө танин мэдэх гэсэн оролдлого эрэл хайгуулын хэлтэрхий. Зарим хэрэгтэй хүндээ хэрэгтэй бичлэгүүд. Харин ийм зүйлийн талаарх ойлголтгүй хүнд бол зүгээр л дэмий учир нь үл ойлгогдох цаг нөгцөөсөн зүйл.

Чулуу байрнаасаа нэг хөдөлбөл 3 жил зовдог.

Хэзээ ч юм бэ энэ үгийг би багадаа л сонссон юм шиг. Учир нь би энэ үгийг аль хэдийнээс л мэддэг юм. Монголчууд байгаль дэлхийдээ хайртай ард түмэн тийм учраас уул овоо,чулуу модыг хөндөхийг цээрлэдэг олон цээртэй. Түүний нэг нь энэ цээр юм. Монголчуудын байгаль дэлхийгээ хайрлах том соёлын өчүүхэн хэлтэрхий нь. Энэ цээр нь цагийн уртад шашны агуулгаар баяжиж хаана хамаагүй чулуу, газар шороо хөндвөл лус, савдаг хилэгнэдэг гэдэг байлаа. Тийм ч учраас "нэг байрнаасаа хөдөлсөн чулуу дахин байраа олох гэж 3 жил зовдог" гэж хэлэлцэж  хамаа замбараагүй газар хөнддөггүй байж. Энэ уламжлал миний монголын газар шороо унаган төрхөөрөө үлдэхэд их хэрэгтэй соёл мөн.

Энэ үг өөрөө шууд утгаараа байгаль дэлхийгээ хайрлахыг сануулдаг боловч шууд бус өөр нэг утгаараа хүмүүст хэрэгтэй бас нэгэн сургааль болдог. Хүний амьдрал мөн чулуу лугаа адил юм. Өөрөөр хэлбэл хүний амьдрал нэг хөдлөхөөрөө дахин байраа олох гэж  бас ойролцоогоор 3 жил орчим чарайдаг /зовдог/  гэдгийг сануулсан захиа үг юм. Хүний амьдрал янз бүрээр өөрчлөгдөж хөдөлгөөнд орж байдаг. Зарим нэг нь эхнэр нөхрөөсөө салж, ажлаа солиж, амьдарлаа сайжруулахын тулд ч юм уу ер ямар нэгэн зорилгоор хаашаа ч хамаагүй нүүж суудаг. Ердөө чулуу гэдэг үгийг нь хүн гэдэг үгээр солиод харахад л ихээхэн ухаарал өгөхүйц онч мэргэн үг болчихно. "Хүн байрнаасаа нэг хөдөлбөл дахин байраа олох гэж 3 жил зовдог"

Энэ үг нь хүмүүсийг нэг байрнаасаа хөдлөхгүй суугаад бай гэсэн үг биш. Гэхдээ хүмүүсийг амьдралдаа томоохонд тооцогдох аливаа шийдвэрийг  гаргахдаа долоо хэмжиж нэг огтлохын адилаар нухацтай хандаж, гарах үр дагаварыг тооцож байхыг сануулсан үг байна гэж би бодож байна. Хамгийн сайхан нь зовсны эцэст жаргал ирэх нь гарцаагүй тиймээс зоригтой бай л гэж хэлмээр байна даа.

Хадуур /Залуу насны тухай эргэцүүлэл/

Хоёр хадуур үйлдвэрээс гарчээ. Шинэхэн үйлдвэрээс гарсан хадуурнууд учир ир сайтай ба өөрт хүрсэн бүхнийг хайр найргүй зүсчихээр байлаа. Хадуурнууд ч гэсэн өөрсөддөө бүрэн итгэлтэй байв. "Бид бүхнийг хадаж чадна даа" гэж бодож байлаа. Бас улс орныхоо хөгжил дэвшилд, хүн малд их л тустай ажил хийхээр заяагдлаа гэж хоорондоо ярилцаж их л баяртай байцгаана. Удалгүй хадуурнууд эзнээ олов учир нь шинэхэн хадуур өвс бэлтгэлийн баазад хувиарлагдаж нэг нь туршлагатай олон жил хадуур барьсан настай хүний хадуур боллоо. Харин нөгөө нь залуухан бас туршлага муутай нэгний хадуур болов.
Туршлагатай хадланчин өөрт ирсэн  хадуураа  өдөр болгон хурцалж хайр гамтай хэрэглэнэ. Тиймээс тэр хадуур урам зоригтой байх ба тэнд байсан хадланчдын хорхой нь хүрдэг хадуур болов. Зарим нэг нь тэр хадуурыг барьвал би  дэлхийн бүх өвсийг хадсан ч чадахаар байна. "Мөн ч сайхан хадуур юм даа гэцгээж шагшин магтана.  Энэ хадуур намар болж хадланчдын ажил дуустал эзний хамтаар өчнөөн олон тонн өвсийг хадаж эзэндээ болон улс орондоо олон жил  их гавъяа байгуулсан юм.
Гэвч өнөөх туршлагагүй хадланчинд очсон хадуур ажлын эхний өдрөө л "Би бүгдийг хадаж чадахгүй юм байна" гэдгээ ойлгожээ. Учир нь хадуур чулуу гээч асар хатуу этгээдийг ягаад ч дийлэхгүй байв. Хадланчин хайр гамгүй хадуураар газар цохино. Хөөрхий хадуур эхний өдрөө л өнөөх сайхан ирээ мохоолгов. Гэвч орой нь залуу хадланч түүнийг ирлэсэнгүй майхны мухарт шидэж орхилоо. Өглөө нь босоод хадуураа ирлэсэнгүй чигээр хадландаа гарч тунч удалгүй хэд хоногийн дараа шинэ хадуур олон жилийн хадланд гарсан хуучин хадуураас муу иртэй болов. Ир нь мөлийж, эн тэндээ эмтэрч муруйж, иш нь хугарчээ. Урам зориг нь бүрэн мохож хүч чадал нь арилсан байв. Хадуурын сүр сүлд гээч нь зөвхөн ирэндээ оршдог ажээ. Хадуур иргүй бол хадланчаас их хүч гарна. Их хүч гарах бүр хадланч улам амархан ядарна. Ядрах бүр уур уцаар болж хадуурандаа хамаг бурууг өгч байв. Чанар муутай хэрэггүй хадуур ахиад цоо шинэ хадуур авах юмсан гэнэ. Харин бусад нь түүнийг зэмлэнэ. Залуу хүн байж бага хадлан хадлаа үр бүтээл багатай байна, шинэ хадуураа тордож ирлэж хурцалсангүй, унтах идэх залхуурах нь хэтэрхий юм гэцгээнэ. Тиймээс залуу хадланч  хадлангийн нутгийг орхин явж харин хадуур нь  майхны хаяанд зэвэнд идэгдэн хэвтэж улам л өнгө зүсээ алдсаар тэр жилдээ төмрийн хогонд ачигджээ.
Хүний залуу нас яг л энэ хадуур мэт буюу өөрийгөө байнга хурцал үгүй бол чи хэнд хэрэггүй нэгэн болно.

Өөрийгөө зодоод уйлуулчихбал өөрийгөө би дийлчихнэ

Бусдыг дийлдэг хүнийг хүчтэн, Өөрийгөө дийлдэг хүнийг ухаантан гэнэ. Өөрийгөө ялсан ялалт л жинхэнэ ялалт гэх мэт өөрийгөө ялах, ухаарах, таньж мэдэхтэй холбоотой өчнөөн олон сайхан үгс байдаг. Та ч гэсэн үүнээс өөр энэ чиглэлийн нэлээд хэдэн онч мэргэн үгийг нэрлэчих биз. Миний мэдэхийн би энэ үгийг бараг бичиг үсэг тайлагдсан цагаасаа уншиж мэдсэн, цээжилж сурсан юмдаг. Гэвч жинхэнэ утга учрыг нь сайн ойлгодоггүй байж. Тодруулбал өөрийгөө дийлнэ гэдгийг нь. Ухаандаа бяцхан гайхаад өнгөрсөн хэрэг. Юмны учир мэдэхгүй жаахан хүүхэд байхдаа би өөрийгөө дийлнэ гэдгийн нарийн учрыг иймэрхүү байдлаар ойлгож байлаа. Тэр үед ялж дийлнэ гэдэг бол минийхээр муудсан нэгэнтэйгээ гар зөрүүлж /зодолдож/ дийлвэл уйлуулах эсвэл дийлдвэл өөрөө уйлах тухай ойлголт л байлаа. Тэгээд хүн өөрөө өөрийгөө дийлнэ гэдэг чинь өөрөө өөрийгөө зодож уйлуулах хэрэг үү гэсэн гэнэн бодол толгойд орж ирдэг байв. Өөрөө өөрийгөө зодоод уйлуулчихбал өөрийгөө би дийлчихнэ.
Үнэндээ өөрийгөө ялан дийлнэ гэдэг бол иймэрхүү ойлголт огт биш гэдгийг би 20 нас гарч байж л ойлгосон юм. Өөрийгөө ялан дийл гэдгийн утга учрыг бүрэн ойлгохын хамгийн эхний алхам бол өөрийгөө таньж мэдэх юм. Эртний Грекийн нэгэн сүмийн үүдэнд өөрийгөө таньж мэд гэж товойлгон сийлсэн байдаг байж. Өөрөөр хэлбэл өөрийгөө бүрэн дүүрэн таньж мэдсэн хүн өөрийгөө ялан дийлэх боломжтой болох юм. Би хэн бэ? Надад ямар ямар сайн болоод муу чанарууд байгаа вэ? Уурын мунхаг, хүсэл тачаалаа би хянаж чадах уу? Өөрийнхөө залхуу хойрго, санаачлага идэвхгүй, аймхай хулчгар зангаа би мэдэрч чаддаг уу? Сэтгэлээр унаж гуниж гутрах үеээ би мэдэж чаддаг уу гэх мэт олон асуултанд өөрийгөө таньж мэдсэн хүн төвөггүй хариулж чаддаг.
Энэ түвшинд хүрсэн хүн сая өөрийгөө ялан дийлэх бололцоотой болно. Би сайн хүн юм уу муу хүн юм уу? Тийм бол би өөрийн сайн чанаруудаа яаж илүү хүчирхэг болгох вэ? Эсрэгээрээ муу чанаруудаа хэрхэн үгүй хийж багасгах вэ? Уур мунхаг, хүсэл тачаалаа хэрхэн яаж ялан дийлэх вэ? Өөрийнхөө залхуу, идэвх санаачлагагүй, хулчгар зан араншиндаа би дийлдэхгүй байж сурсан уу? Сэтгэлээр унах, гутрах үеээ би мэдэрч таньж түүнээсээ яаж гарах улмаар яаж үүнээс сэргийлэхээ мэддэг тэр мэдлэгээ амьдралд хэрэгжүүлдэг болсон уу гэх мэт асуултанд төвөггүй хариулж чаддаг болсон хүн өөрийгөө ялан дийлж эхэлдэг. Аливаа зүйлийг мэдэх нэг хэрэг, мэдсэн мэдлэгээ амьдралд хэрэгжүүлнэ гэдэг бол өөр хэрэг. Өөрийгөө ялан дийлнэ гэдэг бол хялбарчилбал ийм л ойлголт.
Жишээ авъя: Архи бол эрүүл мэндэд муу, ер нь бол сархад савнаасаа бусдыг дийлдэг гэж ярьдаг муулдаг. Гэвч түүнийг хүмүүс хэрэглэсээр уусаар л байдаг. Архийг уусан, уудаг хүмүүс мэдээж өөрсдийгөө зөвтгөх өч төчнөөн шалтгаан хэлнэ. Архи бол идээний дээж, монголчууд архийг хүндлэн дээдэлж хүндтэй хүндээ өгдөг байсан, тохируулж хэрэглэх хэрэгтэй гэх мэтээр ...  өөрсдийгөө түмэн янзаар зөвтгөж байдаг. /Дашрамд хэлэхэд өдөрт 30 гр архи уух нь л зохистой хэрэглээ харин түүнээс хэтрүүлэн хэрэглэсэн ямарч тохиолдолд архи хортой болдог тухай би Эрүүл мэндийн нэгэн сэтгүүлээс уншсан гэдгээ дуулгая/
Ямарч нөхцөлд архи уудаггүй үгүй ядахад өдөрт 30 граммаас хэтрүүлдэггүй хүнийг би өөрийгөө ялсан хүн гэж хэлнэ. Нэг тиймэрхүү зүйлийг л өөрийгөө ялан дийлэх гээд байгаа юм даа. Энэ бол энгийн нэг л жишээ. Мэдээж залхуу зан, атаач, худалч, хулгайч гэх мэт төрөл бүрийн олон муу чанаруудаа таньж мэдээд түүнийгээ дахин гаргахгүй байж чадсан бүх л тохиолдлыг өөрийгөө ялж дийлсэн гэж хэлнэ.
Хөгжилтэйгээр зүйрлүүлж хэлэх юм бол өөрийгөө таньж мэднэ гэдэг нь нэгдүгээр ангиа төгсөхтэй адил зүйл харин өөрийгөө ялан дийлж сурвал хоёрдугаар ангиа төгслөө гэсэн үг. Анги дэвшүүлэх шалгалтыг амьдрал өөрөө авна. Шалгалтанд та хэнээс ч хуулах бололцоогүй дан ганц өөрийн сурсан мэдсэнээрээ л шалгалт өгдөг. Зарим нь амьдарлаа дуустал нэгдүгээр ангид сурдаг боловч түүнийгээ ч төгсөж чадалгүйгээр бурханы орон руугаа явдаг гэдэг. Хэн ч хэзээ ч шууд л хоёрдугаар ангид элсэн ордоггүй тэгэхээр өөрийгөө таньж мэдэж өөрийгөө ялан дийлнэ гэдэг нь нэг нь нөгөөгүйгээрээ байх бололцоогүй нэгэн цулын хоёр бүрэлдэхүүн юм.
Их эзэн Хаан Чингэс маань "Эхлээд биеэ зас дараа нь гэрээ зас, түүний дараа төр улсаа зас" гэж сургасан байдаг. Би бодохдоо "биеэ зас" гэдэг сургаалиараа дамжуулан үр хойчдоо эхлээд өөрсдийгөө таньж мэдэж, өөрсдийгөө ялан дийлж сур гэж гэрээсэлсэн юм болов уу гэж боддог юм. Үүнийг мэргэн уншигч та гэгээн оюундаа тунгаан бодно биз ээ.
Жич: Энэ бичлэгийн маань жинхэнэ нэр нь түрүүний нийтлэлийн төгсгөлд амласан ёсоор "Өөрийгөө ялан дийл" гэдэг нэртэй боловч илүү сонирхолтойг нь бодож дээрх нэрийг өгөв.

Б.Оюунсуртал

Сонгох уу? Олох уу?

Хүмүүс сонголтын тухай их ярьдаг. 10 жилийн хүүхдүүд ямар мэргэжил сонгох вэ? Ганц бие хүмүүс ханиа хэрхэн сонгох вэ? Улс төрийн сонгууль болоход сонгогчид аль намыг сонгох вэ?  гэх мэтээр түмэн янзын сонголтын тухай асуултын зөв хариултыг хайцгааж байдаг. Тэгээд ямар нэгэн сонголт хийдэг. Зөв сонголт хийх тухай эх адаггүй яриа үүнээс улбаалан хөвөрдөг. Зарим нэг нь нөгөөдөө зөв сонголт хэрхэн хийх тухай ярьж өгч байхыг та харсан л биз. Би ч хүмүүстэй энэ талаар ярилцдаг. Гэвч сонголт гэгч маань дэндүү өрөөсгөл ойлголтыг хүмүүст өгөөд байгааг зарим хүмүүс анзаарахгүй байна. Сонголтын тухай ойлголт эдийн засгийн ухаанд их хэрэглэгддэг. Манайхан орчуулахдаа  дан ганц сонгох гэдэг утгаар нь хадмалдаж орчуулсанаас болсон уу ямартайч ихэнх хүмүүс энэ утгаар нь голдуу ойлгож хэрэглээд байх шиг. Мэдүүштэй нь сонгох гэдэг энэ үг зөв олох гэдэг утгийг давхар агуулдаг юм. Миний хувьд олох гэдэг утга дээр нь илүү төвлөрөх нь зөв гэж боддог. Жишээ нь: Олон хүүхдүүд мэргэжлээ хэрхэн зөв сонгох вэ? гэдэг. Хүн гэгч амьтан бүхнийг хийх чадвартай төрдөггүй юм. Ухаандаа бүгд дуу дуулах авъяастай төрөхгүй буюу арилгасан сонгино шиг бүгд адилхан чадвар, биеийн өндөр, үсний өнгөтэй байдаггүй учир нь хүн бол байгалийн бүтээгдэхүүн. Байгаль ямарваа зүйлийг бүтээхдээ хэзээ ч дахин давдагдашгүй байх  цор ганц хувийг л бүтээдэг.

Тэгэхээр бүх мэргэжил хүн бүрт таарч тохирно гэж үгүй дуучин хүн дуу дуулах авъяастай байж гэмээнэ сая жинхэнэ дуучин болно. Төрөлхийн л инженерийн ур чадвар өөрт нь заяагдсан байж гэмээнэ нь сая бусдаас сайн инженер болно. Нэг түгээмэл асуулт байдаг аугаа хүнийг бий болгодог уу эсвэл аугаа хүн байгалиас өөрөө төрдөг үү гэсэн асуулт. Би бол энэ асуултанд аугаа хүн төрдөг бас түүнийг бүтээдэг гэж хариулна. Хулганад нэг  кило ачаа зүүгээд үзвэл хөдлөхгүй сарвагнаад л байх болов уу. Харин Зараа бол дажгүй яваад байж мэднэ. Сарлаг бол нэг кило ачааг байгаа үгүйг нь мэдэхгүй шахам л явна. Нэг номон дээр нэг залуу ингэж бичсэн байж билээ. "Би байдаг бүх хүч чадал, ухаан бодлоо дайчлан бүхэл бүтэн таван цаг бодож байж нэг бодлогын хариуг гаргаж байхад миний өрсөлдөгч ердөө л хагас цагийн дотор нөгөө бодлогын хариултыг гаргачиж билээ. Тэр үед л би математикт  хол явахгүй юм байна гэдгээ ойлгож билээ гэж дурссан байдаг" Яг үүний нэгэн адилаар та өөртөө тохирох мэргэжил, ажил, хань ижил бас улс орноо хөгжүүлж чадах бодлогыг "олох" учиртай. Олох гэдэг үгийг би маш их онцолж байгааг та анзаарч байгаа үнэндээ ихэнх хүн ямарваа нэг сонголт хийх гэж байгаа юм шигээр сэтгэдэг. Харин эсрэгээрээ ямар нэгэн маш чухал зүйл олох гэж байгаа юм шигээр сэтгэдэггүй. Яг л дэлгүүрийн лангуун дээр ирээд бүх гутал өөрт нь таарах юм шиг л аяглана. Тэгээд илүү гоё харагдсаныг нь ч юм уу за нэг тиймэрхүү "шинж чанар" дээр нь үндэслэж байгаад сонголт хийх тухай бодоцгоодог. Дэлгүүрээс өөртөө хувцас авах гэж байгаа үед ингэж бодох нь зүй ёсных байх харин өөрийнхөө цаашдын амьдрал хувь заяатай холбоотой асуудалд ингэж хандаж болох уу. Үгүй дээ тийм биш ялангуяа амьдарлынхаа хувь заяатай холбоотой асуудлыг шийдэх гэж байгаа бол та хэзээ ч ийм байдлаар асуудалд хандаж болохгүй. Та бол цор ганц бөгөөд танд тохирох мөн л цор ганц   зүйл  бий. Тэр нь юу ч байж болно мэргэжил, хань ижил гэх мэт. Зөвхөн өөртөө тохирох эдгээр зүйлсээ та олох ёстой болохоос дэлгүүрт байгаа юм шигээр дуртайгаа авна эсвэл хамгийн сайныг нь сонгоно гэдэг ч юм уу тухайн үед таалагдаж байснаар нь ямар нэгэн сонголт хийчихвэл та алдаа гаргах магадлалтай. Бүр маш өндөр магадлалтай гэж би хэлмээр байна.

Хичээл зүтгэл бол хүний амжилтын үндэс гэдэг нь маргаангүй. Үүн дээр төрөлхийн авъяас чадварыг нэмбэл ямарч хүн аугаа хүн болно. Өөрийгөө таньж мэд гэж эртний Грекийн нэг сүмэн дээр бичсэн байдаг байж. Энэ үг одоо хүртэл үнэ цэнээ алдсангүй нэлээн дээхэн хөгжмийн зохиолч Жанцаноров гуайн ярилцлагыг сонсож байхад Жанцанноров гуай "Би бол өөрийгөө олсон хүн" гэж билээ. Өөрийгөө олсон хүн гэдэг бол өөрийгөө мэдсэн таньсан хүн юм. Манай их эзэн Чингэс хаан үр хойчдоо гэрээслэхдээ "Биеэ зас" гэж хэлж. Энэ үгний далд нэг утга нь өөрийгөө ол гэсэн утгатай юм болов уу гэж би боддог. Бидэнд сонгохоос илүүтэйгээр  олох зүйл маш их бий. Тийм учраас би амьдрал бол сонголт биш харин ололт гэж боддог. Хэрвээ Эйнштэйн амьд байсан бол "Миний амьдрал, амжилт бол цагаа олсон маш олон зөв "ОЛ-ОЛ-Т"-ууд мөн. Ээдээ хүүхдүүд минь сонгохоосоо илүү олох нь л чухал юм шүү" гэж хэлэх байсан байхаа. Хамгийн наад зах нь өөрсдийгөө олох ёстой шиг.

Хамгийн сүүлчийн өгүүлбэр буюу асуулт. Та одоо сонгомоор байна уу? Олмоор байна уу?

/Өөрийгөө ялан дийл. гэдэг үг ямар учиртай үг болохыг одоо л ойлгож байна./ дараагийн нийтлэлд ...

Оюутны эссэ

Таны ирээдүйн зорилго болон та сургуулиа төгсөж ирээд өөрийн аймагтаа ямар чиглэлээр ажиллаж юу хийхийг мөрөөддөг тухайгаа бичнэ үү? сэдвээр бичсэн нэгэн оюутны эссэг нийтэлж байна.

Хөдөө орон нутагт ажиллана гэдэг бахархалтай зүйл ялангуяа өөрийн өсч төрсөн төрөлх нутгийнхаа хөгжил цэцэглэлтэнд өөрийн гар биеэрээ оролцох нь бидний бахархал амьдарлын маань утга учир байх учиртай. Гэвч миний үеийн олон залуучууд хот болон хүн ам ихээр төвлөрсөн суурин руу тэмүүлж илүү таатай амьдарлын нөхцөл ая тухтай, амар хялбар амьдрах орчинд татагдан хотын амьдарлыг илүүд үзсээр байна. Хэдийгээр хотын амьдрал нь хөдөө орон нутгийн амьдралын орчин нөхцлөөс илүү сайхан амьдрах нөхцөлтэй нь үнэн боловч цэвэр агаар байгаль, экологийн цэвэр хүнс, амгалан тайван хүнлэг зан чанар бүхий хүмүүс зэргээрээ хотын амьдарлын нөхцөлөөс хөдөө нутаг илүү сайн сайхан амьдралтай  гэж би боддог.

      Миний мэргэжил бол хөдөлмөрийн багш. Хөдөө орон нутгийн иргэд бидний хувьд эцсийн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх, түүнийгээ зах зээлд борлуулах тал дээрээ одоог хүртэл ахиц дэвшил гаргаж чадахгүй л байна. Зах зээлийн эдийн засгийн өнөөгийн үед хэрэглэгчдийн хэрэгцээ шаардлагад нийцсэн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэх, түүнийгээ амжилттай борлуулах нь хамгийн чухал  байдаг билээ. Манай хичээл нь хүүхдүүдийг бага наснаас нь буюу дунд сургуулийн орчноос нь эхлэн хөдөлмөрч, бүтээлч, аливааг бүтээн бий болгох сэтгэхүйтэй болгон хүмүүжүүлэхэд чиглэгдэж ийм сэтгэлгээг хүүхдэд төлөвшүүлэхэд чухал нөлөө үзүүлдэг. Энэ утгаараа манай хичээл сургалт, энэ чиглэлийн боловсролыг олгодог багшийг бэлтгэх хөгжүүлэх нь орон нутгийн хөгжилд оруулах томоохон хөрөнгө оруулалт болно гэж би бодож байна.

      Би мэргэжлээрээ сурч төгсөөд орон нутагтаа ирж ажиллана. Орон нутгийнхаа дунд сургуульд багшилж ирээдүйд улс эх орон хөдөө нутгийнхаа хөгжил цэцэглэлтэнд хувь нэмрээ оруулсан үйлдвэрлэгч, зохион бүтээгч, хөдөлмөрч бизнесмен иргэдийн шинэ үеийг төлөвшүүлэх, хөгжүүлэхэд хувь нэмрээ оруулахыг хүсэж байна. Энэ бол төрөлх нутгийнхаа хөгжил цэцэглэлтэнд оруулах миний өөрийн хувь нэмэр минь гэж бодож байна.

Эйнштэйны амьдарлын 10 зарчим /Залуу хүмүүст маш хэрэгтэй сургааль/

1.    Сониуч зандаа хөтлөгд. Ямар зүйл чиний хорхойг хүргэж, сониуч занг чинь өдөөдөг вэ? Тэр сонирхсон зүйлдээ үнэн сэтгэлээ зориулах хэрэгтэй.

2.    Цөхрөшгүй зан гэдэг бол үнэлж баршгүй эрдэнэ юм. Та тэсвэртэйгээр бүхнийг давж, зорьсон зогсоолдоо хүрч чаддаг уу? Шуудангийн маркийг бодоод үз дээ. Түүний үнэ цэнэ нь дугтуйн дээр наасан үеэс эхлэн зорьсон газраа очин захидлыг задлах хүртэл байдаг.

3.    Одоо цагт анхаарлаа хандуул. Ухаанаа төвлөрүүлэх эсэхээс л амжилт, алдаа хоёрын ялгаа гардаг юм шүү.

4.    Төсөөлөл хамгийн хүчтэй. Төсөөлөл дотор бүгд бий. Энэ бол ирээдүйн одоо цаг юм. Төсөөлөл бол мэдлэгээс илүү чухал шүү. Оюун ухааны мөн чанар нь хэр их зүйл мэддэгээс бус, харин хэрхэн амжилттай төсөөлж чаддагаас л хамаарна.

5.    Алдаа гарга. Алдаа гаргаж үзээгүй хүн бол хэзээ ч шинэ зүйл туршиж үзээгүй гэсэн үг. Алдаа гаргахаас хэзээ ч бүү ай. Алдаа гэдэг бол хараахан уналт, бүтэлгүйтэл биш. Ямар нэгэн том амжилтанд хүрэхийн тулд хүмүүс доод тал нь гурван удаа алдаа гаргадаг гэнэ.

6.    Өнөөдрөөр амьдар. Чиний ирээдүйн эхлэх цэг бол яг одоо чиний байгаа “одоо цаг” чинь шүү дээ. Одоо цагийг  өчигдөр юмуу маргаашаар сольж болохгүй.

7.    Үнэ цэнийг бүтээ. Хичээл зүтгэл чинь амжилт авчирснаас үнэт зүйл үлдээх нь илүү чухал. Зөвхөн амжилт гаргахын төлөө цагаа бүү үр. Үүний оронд үнэт зүйл бүтээхэд цагаа зарцуул. Хэрэв чи үнэ цэнэтэй нэгэн болчихвол, амжилт араас чинь аяндаа хүрээд л ирнэ.

8.    Өөр үр дүн үзнэ гэж бүү найд. Нэг зүйлийг дахин дахин хийж өөр өөр үр дүнд хүрэхээр оролдох нь жинхэнэ тэнэглэл. Чи нэг зүйлийг өдөр бүр хийснээр өөр үр дүнд хүрч чадахгүй.

9.    Мэдлэг туршлагаар бий болдог. Мэдээлэл бол хараахан мэдлэг биш. Мэдлэгийн цорын ганц эх үүсвэр нь туршлага л байдаг. Ямар нэгэн асуудлаар чи хэн нэгэнтэй ярилцаж болно л доо. Гэхдээ тэрхүү хэлэлцүүлэг нь зөвхөн онолын талын ойлголтыг л өгнө. Тухайн асуудлыг мэдье гэж бодож байгаа бол туршлага хуримтлуулах хэрэгтэй.

10.  Дүрмийг нь сур тэгээд илүү сайн тогло. Чи тоглоомын дүрмийг сурах хэрэгтэй. Бүх зүйлсийг хураангуйлаад чиний хийх ёстой хоёрхон зүйл байна гээд төсөөлөе. Тэгвэл хамгийн эхний зүйл нь чи тоглох гэж байгаа тоглоомынхоо дүрмийг сайн сурах. Энэ нь хамгийн чухал. Дараа нь харин хэнээс ч илүү тоглохыг чармайх хэрэгтэй. Хэрэв чи хоёуланг нь хийж чадвал, амжилт чинийх.

Дээд сургуульд заахаа мартдаг 11 зүйл

Дээд сургуульд заахаа мартдаг 11 зүйлийг Билл Гейтс ингэж хэлж байна. Үүнд:

1.    Амьдрал шударга бус үүнтэй эвлэр.

2.    Хорвоо ертөнц чиний сэтгэл санаа, өөрийгөө хүндэтгэх үзлийг нулимаад л хаячихна. Чиний сайн тал, нэр хүндийг зөвшөөрөхийн өмнө чамаас ямар нэгэн амжилт бүтээл шаардана.

3.    Сургуулиа төгсмөгц жилийн 1,000,000 төгрөгийн цалин авах магадлал бараг үгүй. Чи “гавъяа байгуулаагүй” цагт компаний дэд ерөнхийлөгч болохгүй.

4.    Хэрэв чи багшаа хатуу чанд, шаардлага өндөртэй гэж бодож байвал захиралтай болохоо түр хүлээсэн нь дээр. Багшаас ялгаатай нь захирал үүрэг даалгаврыг хэрхэн биелүүлснээс хамааран чамд мөнгө өгөх эсэхээ шийддэг.

5.    Зах дээр наймаа хийхийг өөрийн нэр хүндэд таарахгүй ажил гэж бүү бод. Чиний өвөг дээдэс ямарч ажлыг, ийм ажлыг ч сайхан боломж гэж үзэж хөлжиж чадсан түүхтэй.

6.    Бүтэлгүйтэх болгондоо эцэг эхээ буруутгах гэж бүү яар, бүү үглэ. Өөрийн бүтэлгүй яваад шантарч болохгүй. Харин алдаанаасаа суралц.

7.    Чамайг төрөхөөс өмнө эцэг эх чинь одоо чамд санагдаж байгаа шигээ ийм уйтгартай, сонирхолгүй хүмүүс байгаагүй. Тэд чамайг хүүхэд насаа санаа зовоох зүйлгүй өнгөрөөг гэж, чиний хувцас хунарыг угааж, чиний өөрийгөө өргөмжлөх чалчаа үгийг сонссоор ийм болсон юм. Тиймээс “гэрээ засаад төрөө засах”-ын өмнө өөрийнхөө өрөөг янзалж цэгцэлсэн нь дээр.

8.    Танай сургууль ялагчид, ялагдагсад гэж хуваагдахаа больсон. Зарим сургуульд муу дүн авахаа бүр байсан. Хичнээн л бол хичнээн удаа шалгалт шүүлэг өгч болно. Харин энэ бүхэн бодит амьдралтай огтхон ч адилгүй. Амьдралд чи ганц л удаа шалгалт өгнө гэж ойлгох хэрэгтэй.

9.    Амьдрал жилийн 4 улиралд хуваагдахгүй. Түүнд зуны амралт гэж үгүй. Маш цөөн ажил олгогч чамайг өөрийн “би”-гээ олоход тусална. Үүнийг ч хувийн чөлөөт цагаар амжуулах ёстой.

10. Бодит амьдарлыг зурагтаар үзүүлж байгаатай бүү андуур. Амьдрал дээр хүмүүс ихэнх цагаа кафед бус, ажлын газраа өнгөрөөдөг.

Эцсийн зүйл:

11. Нүдний шилтэй “онцчуудтай” сайн харилцаатай бай. Хожим тэдний нэг чиний дарга болох магадлал өндөр. 

JCI Mongolia байгууллагын тухай

Залуу хүн бүрийн мэдэж байвал зохих бас болж өгвөл гишүүнээр нь элсчихмээр олон улсын нэр хүндтэй залуучуудын байгууллагыг танилцуулж байна. Энэ байгууллагын үнэт зүйл нь үнэхээр гайхалтай бас үнэн.

Алсын хараа

Идэвхтэй, залуу иргэдийн дэлхийд тэргүүлэгч сүлжээ байх

Эрхэм зорилго

Эерэг өөрчлөлт бүтээх хөгжлийн боломжийг залуучуудад олгох

Итгэл үнэмшил

Итгэл үнэмшил хүний амьдарлыг утга учир, зорилготой болгоно гэдэгт

Ахан дүүсийн барилдлага улс үндэстний хилийг даван гарна гэдэгт

Эрх чөлөөт хүмүүс эдийн засгийн шударга ёсыг тогтооно гэдэгт

Хувь хүнээр бус хуулиар зохицуулагддаг засаг төртэй байна гэдэгт

Энэ ертөнцийн эрхэм баялаг хүний мөн чанарт оршино гэдэгт

Хүн төрөлхтөний төлөө зүтгэх ньамьдарлын хамгийн чухал үйлс мөн гэдэгт бид итгэдэг

Бизнес хамтын ажиллагаа: Олон улсын арга хэмжээ, сургалт хөтөлбөр, уулзалтанд оролцох, зохион байгуулах замаар гишүүд бизнесийн харилцаа холбоогоо өргөжүүлэх, бизнесийн шинэ санаа олох, олон улсын хэмжээнд мэдээллээ солилцох, хамтарсан бизнес эрхлэх, дэлхийн шилдэг аж ахуй нэгж, байгууллагад айлчилж туршлага солилцох боломжоор гишүүдээ хангах.

Олон улсын хамтын ажиллагаа: Олон улсын чуулга уулзалт, сургалт, академи, болон үндэсний байгууллагуудын хамтарсан төсөл хөтөлбөрүүдээр дамжуулан олон орны залуучуудтай нөхөрлөн, дэлхийн бус

ад орны соёл, зан заншилтай танилцахын зэрэгцээ далхий нийтийн тулгамдсан асуудлууд тэдгээрийг шийдвэрлэх гарц боломжийг хамтдаа эрэлхийлэх, гар бие оролцох боломжоор гишүүдээ хангах

Хог хаяагүй нь буруутай гэж үү.

Бүгчим халуун өдөр гадуур явах нэлээд бэрх байдагыг та бүхэн мэднэ. Хөлс гоожоод, хувцас биед наалдаад л ... Яг л тийм өдөр энэ явдал болсон юм. Хоёр танилын хамт нэг хэсэг алхаад л эсвэл нэг хэсэг таксидаад л явах хэрэг гарсан юм. Бид замдаа таарсан хүнсний дэлгүүрээс нэг нэг ус авч уулаа. Түрээчээсээ хүмүүсийн ус дуусаад эхлэхлээр нь зэрэг би хоосон савыг нь надад өгчих гээд л аваад явлаа. Таксиндаа суухдаа ч тэр бариад явав. Төд удалгүй бид ахиад нэг нэг сав ус авлаа. Би мөн л усаа уугаад дуусахаар нь хоосон саваа хаяхаас нь өмнө надад өгчих гээд авчихлаа. Энэ үед л надтай хамт явсан нэг нөхөр /тэр намайг сайн танихгүй зүс танидаг л байсан юм/ намайг нилээд гайхсан янзаар харж байна. Уг нь ч түрүүнээс хойш л сав бариад яваад байгааг маань анзаараад л байсан л даа. Тэр тэсэлгүй “чи наад савнуудаараа яах гэж байгаа юм бэ?” гэж их л гайхсан янзтай асуугаад “Арай ... /хуванцар сав цуглуулдаг юм биш биз дээ/” гэж надаас яг үнэнгээсээ асуухнээ. Би ч сандраад асуухаас өмнө “үгүй ээ үгүй хогийн пүнкэр тааралдвал хаях гээд л, амьхандаа байгалиа бохирдуулахгүй л гэсэндээ” гэж   амжиж хэллээ. Ямар ч хэрэггүй хоосон 6 сав тэврээд яваад байхаар энэ чинь сав цуглуулдаг байж магадгүй нь гэсэн таамаг хэний ч толгойд орж ирэх  байхал даа. Яг энэ үед надад бага зэрэг ичих мэдрэмж төрсөн шүү.

Тэгсэн нөгөөх чинь харин намайг нэлээд буруугаар ойлгосондоо бантаж бас давхар миний байгалиа  бохирдуулахгүй гэсэндээ ийм  утгагүй гэмээр үйлдэл гаргаж байгааг  маань шал буруугаар ойлгосондоо ичиж, гэмшиж байгаа бололтой намайг түрүүнээс хойш шоолонгуй, ёожилсон мэт байсан зан байдал нь тэр дороо алга болж байна аа. Би гэдэг амьтан чинь урамшаад л явчихав. Яамай даа өөрөө хог тарихаа болидоггүй юм аа гэхэд хог тарихгүй гэж байгаа хүнийг бага ч гэсэн хүндэлж байна. Ухамсартай л байна даа. Зарим бүүр дүүрсэн ухамсаргүй нэг нь “чи мянга ингэлээ яах юм бэ? Тэртээ тэрэнгүй бүгдээрээ байгалиа бохирдуулж байна. Битгий ингэж тэнэглэж биеэ зовоож бай. Төрийн төлөө оготно боож үхэв гэлээ гэгчээр” гэж ирээд  л шоолдог юм. Харин энэ удаад намайг тэгж шоолж, тавласангүйд нь тэгж би баярлаж урамшсан хэрэг л дээ. Тэгээд би ямар ч байсан тэдгээр усны савнуудыг хогийн саванд хаясан юм даа.

Их сургуульд сурч байхад манай нэг багш “хүн бүр хог хаяхаа байчихвал, хогоо хогийн саванд хийгээд сурчихвал манай хот хоггүй болчихноо” гэж хэлж байсан нь миний санаанд их тод үлдсэн юм. Тийм учраас л ядаж би хог хаяхгүй байя, хогоо хогийн саванд нь хаяж байя гэж бодох болсон. Мэдээж энэ бодлоо гүйцээхэд  олон бэрхшээлтэй учирдаг наад захын явдлаасаа л би бичлээ. Харин хамгийн бэрхшээлтэй нь хэрэг болох үед ойрхон хогийн сав олдохгүй байх явдал байдаг. Манай хотод хогийн сав тэр бүр амархан олддоггүй юм тийм учраас хогийн сав хаана байна гээд л хараад л яваад л байна шүү дээ хотынхоо гудамжаар ...

            Бяцхан санамж: Та дэлгүүрээс зайрмаг авбал дэлгүүр дотор нь задлаад хогийн саванд нь гялгар цаасыг нь хийж байгаарай. Манай ихэнх хүнсний дэлгүүрүүдийн гадаа хогийн сав байдаггүй юм. Нэгэнт та дэлгүүрээсээ гараад явцан бол над шиг хогийн сав тааралдтал гялгар цаас бариад явах аль эсвэл хүний нүд хариулж байгаад аль нэг булан руу шидэх гэсэн хоёр сонголтын аль нэгийг сонгох хэрэгтэй болно.

Очир-Эрдэнээр дүүрэн талбай

Энэ үлгэр бол болсон явдалаас үүдэлтэй гэж байгаа. Дээр цагт Европын нэгэн улсад томоохон усан үзмийн тариалангийн талбайтай муугүй хөрөнгө чинээтэй нэгэн залуу амьдардаг байж. Түүний тосгоны нэг танил хүн нь Африк орноор олон жил аяласны дараа нутагтаа буцан ирсэн байсан бөгөөд нэгэн өдөр залуутай уулзжээ. Танил нь залууд явсан газрын сонин сайхнаасаа хуучилж гэнэ. Өнөөх танил нь Африкийн эх газар асар их баялагтай бөгөөд тэнд Очир-Эрдэнээр дүүрэн талбай их байдаг тэр тайбайгаас хүмүүс шуудай шуудайгаар Очир-Эрдэнэ авч хэдэн үеэрээ идээд барахгүй эд хөрөнгөтэй болж байна гэж ярьжээ. Тэр яриа тариаланч залуугийн ухаан санаанаас ер гарч өгсөнгүй гэнэ. Нэгэн өдөр залуу баян тансаг гэгдэх Африкийг зорихоор шийдэж хамаг эд хөрөнгө эдлэн газар /тариалангийн талбай/ бүхнээ зарж борлуулан мөнгөөрөө замын зардал, хоол хүнс, зарц бараа бологч, хөлөг онгоц  хөлслөн Очир-Эрдэнийн талбайд хүрэхээр Африк орныг зорьжээ. Залуу олон жил эрсэн боловч нөгөө танилынх нь ярьсан Очир-Эрдэнийн талбай олдсонгүй. Эцэст нь хөрөнгө мөнгөгүй болж, хоол унд нь дуусч, зарц бараа бологчид нь орхин оджээ. Ядарч гутарсан залуу голын усанд унаж амиа хорложээ.

Золгүй залуугаас тариалангийн талбайг нь худалдан авсан залуу нэгэн өдөр тариалангийн талбай дахь голынхоо эргээр зугаалж яваад нэгэн том хэмжээтэй өвөрмөц чулуу хараад түүнийг гэртээ аваачжээ. Гэтэл гэрт нь эдлэн газрын урьдын эзний танил болох хүн /золгүй залуугийн танил/ ирж таарчээ. Тэр залууд хэлэв. Чи наад чулуугаа хаанаас авсан бэ? гэхэд залуу би голынхоо эргээр зугаалж яваад оллоо гэжээ. Наад чулуу чинь Очир-Эрдэний чулуу байна шүү дээ. Ийм том хэмжээтэй Очир-Эрдэний чулуу урьд нь би харж байгаагүй юм байна. Чи наад чулуугаа эрдэний чулуучинд аваачиж үзүүлээч гэж. Залуу уулга алдаж тиймүү би тэгвэл асар баян боллоо. Ийм чулуу манай талбайгаар нэг хөглөрч байдаг юм шүү дээ гэжээ. Ийнхүү залуугийн талбай Очир-Эрдэнээр дүүрэн олборлолтын талбай болжээ. Азтай залуу ийнхүү санамсаргүй улс орныхоо хамгийн баян хүн болжээ. 

Сургамж: Дэлхийгээр нэг боломж хайх хэрэггүй. Боломж хажууд чинь бий. 

Амжилтанд хүрэх нууц

Нэг хүйтэн өдөр хоёр хүү галаа түлэхээр зуухаа модоор дүүргээд галаа дүрэлзүүлэн асаахын тулд модон дээрээ шилтэй хий асгаад шүдэнзээ зуртал гэнэт их гал дүрэлзэн зуух дэлбэрчээ. Зуух асар хүчтэй дэлбэрсэн бөгөөд бүр байшин доргижээ. Шилэнд үргэлж хийн шингэн хийдэг байсан ч  тэр өдөр андуураад бензин хийсэн байсныг сүүлд тодорхойлжээ. Дэлбэрэлтэд ах нь газар дээрээ нас барж дүүгийнх нь хөл маш их түлэгджээ.

Эмч дүүгийнх нь хөлийг үзээд тайрахаас өөр арга байхгүй гэсэн нь эцэг эхийнх нь хувьд том шаналал байсан юм. Том хүүгээ алдаж хоёр дахь нь эрэмдэг зэрэмдэг болж насаараа хүний гар харж амьдрана гэж бодохоор ямар байх вэ?! Эцэг эх хоёр нь өдөр шөнөгүй залбирч өдөр бүр эмчээс хагалгааг хойшлуулахыг гуйж өдөр бүр хүүгээ дахин алхаж чадна гэж зоригжуулж байлаа. Ийм байдлаар бүхэл бүтэн хоёр сар өнгөрчээ.

Ингээд эмчтэй зөрөн хүүгийнхээ хөлийг тайруулаагүй ч боолтыг нь нээхэд баруун хөл нь зүүнээсээ 6 см жижгэрч, зүүн хөлөнд нь хуруу гэхээр юм юу ч байсангүй.

Гэхдээ хүү шаргуу хөдөлмөрлөж өдөр бүр дасгал хөдөлгөөн хийсний хүчинд нэг хоёр алхаж чаддаг болов. Дараа нь таягнаасаа салж зүгээр алхдаг болов.

Хүү хөдөлмөрлөсөөр л байлаа. Эцэст нь хүү гүйдэг боллоо. Гүйх гүйхдээ гүйлтийн дэлхийн аварга болтлоо гүйсэн юм.

Энэ бол алдарт тамирчин Глен Ганнигамын түүх бөгөөд түүнийг Медисон Скуэр Гарденд "Зууны хамгийн хурдан тамирчин" цолоор шагнажээ.

Амжилтад хүрэхийн тулд итгэх хэрэгтэй. Хэрэв итгэж чадвал хүний чадахгүй зүйл гэж тун бага шүү.

ХҮН ЧАНАР+БОЛОВСРОЛ=ЖИНХЭНЭ БОЛОВСРОЛ

Германы бөөнөөр хорих лагераас амьд гарч чадсан Амеркийн нэгэн сургуулийн захирал, тэдний сургуульд нэгэн багш ажиллахаар очиход боловсролд анхаарах хамгийн чухал зүйл хэмээн сануулж доорх үгийг хэлжээ.
- Эрхэм багш минь ээ, Би бээр бөөнөөр хорих лагераас амьд үлдэгсдийн нэг. Миний нүд ямар ч хүний харах ёсгүй зүйл буюу Эрдэмтэн, инженер нарын бүтээсэн хорт хийн зуух, эрдэмтэн эмч нарт хорлогдсон хүүхдүүдийг, өндөр чадвартай сувилагчидад алагдсан бяцхан жаалуудыг, дээд мэрэгжилтэй яргачдаар алуулсан эмэгтэйчүүд, хүүхдүүдийг харсан юм. Ийм учраас би боловсролд итгэдэггүй. Ингээд та бүхнээс аминчлан хүсэх зүйл гэвэл, сурагчиддаа хүнлэг хүн болоход нь туслаач ээ. Та бүхний нөр их зүтгэл, хөдөлмөр тань мэдлэгтэй адгуус, чадалтай сэтгэл мэдрэлийн өвчтөн, боловсролтой алуурчид бий болоход зориулагдах ёсгүй. Уншиж, бичиж, тоо бодож сурах нь хэрэгтэй ч энэ бүх чадвар гагцхүү хүний сайн сайханы төлөө зориулагдах учиртай юм гэжээ.

Боловсрол дээр нэмэх нь хүн чанар тэнцүү жинхэнэ боловсрол гэж томъёолохгүй бол дээд боловсролтой мэдлэгтэй боловч хүн чанаргүй хүмүүс дэлхий ертөнцийг хараар будаад байгаа ч юм шиг. Буддын сургаальд муу хүнд бүү юм мэдүүл муу хүн бол хичнээн сайн мэдлэгийг муугаар л ашигладаг гэсэн байдаг. /Лувсандорж ахын блогоос сэдэвлэн бичив/