Залуу хүмүүст хэрэгтэй зүйлийг оруулахдаа би таатай байдаг шүү. Эх сурвалж EAGLE.mn

Тэрбумтнуудын баримталдаг таван зуршил

2014 оны 9 сарын 25

Ихэнх хүмүүс сардаа хэдэн саяаар үнэлэгдэх орлоготой тэрбумтнуудыг хэрхэн энэ алдрын тавцанд гарсан тухай сонирхдог. Мэдээж мөнгө үргэлжид амжилтын хэмжүүр болдоггүй ч хувийн амьдрал болоод карьертаа бусдаас илүү амжилт гаргаж чадсан хүмүүсийг хүссэн хүсээгүй мөнгө дагадаг гэдгийг үгүйсгэхгүй биз ээ.

Тэд өөрсдийн зорилгоо гүйцэлдүүлэхийн тулд бусдаас илүү хөдөлмөрлөж, эрүүл амьдралын хэв маягийг баримталж, стресс, уур бухимдлаа хамгийн сайн зохицуулдаг төдийгүй бусад хүмүүст нөлөөлөх урлагт чадамгай суралцсан байдаг аж. Тэрбумтнууд ч гэсэн бидний адил хүн боловч тэднийг баримталдаг дадал хэвшил бусдаас ямагт өөр байдаг. Энэ удаад та бүхэнд алдартнуудын баримталдаг таван зуршлыг дэлгэж байна.

1.Тэд ямагт давалгааны эсрэг сэлдэг

Амжилттай байна гэдэг нь бусдаас илүү байх гэж ихэнх хүмүүс ойлгодог. Гэхдээ тэрбумтнуудын хувьд тэр бүр хүмүүсийн баримталдаг дүрэм журмын дагуу ажиллаад байдаггүй, бас үргэлж бусдаад илүү байдаг гэвэл бүр ч худлаа. Гэвч тэд аливаа зүйлсийг ямагт бусдаас өөрөөр харж, өөрөөр хийдэг. Таны санаа бусад хүмүүсээс маш бага, бүр ямар ч дэмжлэг авахгүй байж болох юм. Гэхдээ том амжилт төдий чинээ эрсдэл дагуулдаг гэдгийг санах хэрэгтэй. Бусад хүмүүс таны хүсэл, зорилгыг ойлгохгүй байх нь таны буруу гэсэн үг биш шүү дээ. Тиймээс давалгааны эсрэг сэлэхээс бүү эмээ.

2. Олсноороо бус хэмнэснээрээ баяждаг

Бид тэрбумтнуудын тухай бодоход хамгийн түрүүнд үнэтэй орд харш, тансаг зэрэглэлийн машин, брэндийн хувцас зэргийн тухай төсөөлдөг. Үнэн хэрэгтээ тэрбумтнууд бидний төсөөлснөөс ч илүү арвич хямгач бөгөөд олсноороо бус хэмнэснээр баялагийг бий болгодог гэдгийг хамгийн сайн мэддэг.

Фэйсбүүкийн үүсгэн байгуулагч залуухан эрхэм Мрак Зукербергийн хөрөнгө 33 тэрбум ам.доллар боловч тэр 7000 ам.долларын түрүүсийн байранд амьдарч, хямдхан жийнс, юүдэнтэй цамц өмсдөг. Гүүглийг үүсгэн байгуулагч Сергей Брин, “Microsoft”-ийн тэргүүн Билл Гейтс нар ч гэсэн энгийн супермаркетаар үйлчлүүлдэг. Тиймээс хэр ихийг олж байгаараар биш хэрхэн хэмнэлттэй зарцуулж чадаж байгаа нь илүү хүсүүштэй зан чанар юм.

3. Тэд бүхнийг өөрсдөө хийдэг

Хэдэн тэрбумаар тоологдох хөрөнгөтэй хүмүүст бүхнийг өөрсдөө хийх шаардлага байхгүй байж болох юм. Тэдэнд гэрийн үйчлэгч, тогооч, туслах, жолооч гээд бүгд бий. Гэхдээ тэдний эрхэмлэдэг нэг зүйл бол бүхнийг өөрөө хийх явдал юм.

16.3 тэрбум ам.долларын хөрөнгөтэй “Dish Network”-ийн тэргүүн Чарли Эргэн л гэхэд үдийн хоолоо өдөр бүр өөрийн гараар бэлддэг. Бусад тэрбумтнуудын хувьд ч хамгийн бага албан тушаалаас тэрхүү өндөрлөг хүртэл бүх ажлыг өөрийн гараар хийж амжилтанд хүрсэн гэдгийг мартаж болохгүй.

4. Тэд ч бас алддаг

Тэрбумтнууд эхлүүлсэн ажил бүртээ амжилт олдог гэж бодож байвал бас л алдаа гэнэ. Хүн бүрт л амжилт оноо, алдаа дутагдал байдгийн нэгэн адил тэд мөн л алддаг. Зочид буудлын магнат  Кирк Керкорян олон жил бизнес эрхлэх явцдаа хэдэн саяаар алдагдал хүлээж байсан удаатай. Гэвч тэр эдүгээ 4.4 тэрбум ам.долларын хөрөнгөтэй нэгэн болжээ.

Тэрбумтнууд хүн бүр тодорхой хэмжээний алдаа гаргадаг гэдэгтэй бүрэн санал нийлдэг. Гэхдээ тэд нэг гаргасан алдаагаа хэзээ ч давтдаггүй бас, өөрийн алдаанаас суралцаж, үүсэн нөхцөл байдлыг амжилттай даван туулах чадварыг өөртөө би болгож чадсан байдаг.

5. Эрүүл мэнд хамгийн чухал

Мөнгөтэй байна гэдэг хүссэн бүхнээ идэж, уухын нэр биш юм. Тэд хийж бүтээх, аз жаргалтай амьдрахын тулд эрүүл байх ёстой гэдгийг нэн тэргүүнд ухамсарласан байдаг.  

Алдарт зохиолч Том Корли энгийн хүмүүстэй харьцуулахад өдөрт гурав дахин бага илчлэгтэй хүнс хэрэглэж, тогтмол дасгал сургуулилт хийдэг аж. Түүнчлэн “Dole Foods” компанийн тэргүүн Дэвид Мурдок эдүгээр 90 нас хүрч байгаа бөгөөд Форбес сэтгүүлээс түүнийг 125 хүртэл наслах боломжтой гэж мэдээлсэн байна. Тэрбээр 60 наснаасаа эхлэн эрүүл хоололтыг баримталж эхэлсэн бөгөөд өөрийн насны хүмүүсээс хоёр дахин илүү идэвхтэй дасгал сургуулилт хийсээр иржээ. Түүний биеийн тамирын дасгалжуулагч Мурдокыг одоо хүртэл морь унаж, иогаар хичээллэн, жингээ барих дасгал хийдэг хэмээн ярьжээ.

Б.Саруул

Стив Жобс: Өөрийгөө сайн хүмүүсээр хүрээлүүл

Өнөөдөр 11 цаг 1 минут

Шайб хаашаа явна тэшүүр тийшээ

1. Стив Жобс 2007 онд алдарт хокэйчин Wayne Gretzky - ын хэлсэн
үгийг иш татан ийн хэлжээ: “Шайб хаашаа явна тэшүүр тийшээ,
 харин хаана байсан тэр газар луу нь биш”. Бид Apple-ын төлөө
 үргэлж хичээсээр ирсэн. Түүний ирээдүйн чиг хандлагыг
урьдаас мэдэрч тодорхойлох чадвар нь өнөөгийн хурдацтай хөгжиж
буй зах зээлд дижитал хөгжим болох iPod болон iTunes Store -г бий
 болгож Apple ноёрхоход Жобсын санаачлага, худалдааны алсын хараа онцгой
 үүрэг гүйцэтгэсэн .

2. Эерэг зүйлийг тодруул

Стив төрсөн цагаасаа л бүдэрч эхлэв. Учир нь түүнийг төрмөгц ээж нь
 үрчлүүлжээ. Азгүй тохиолдол уу? Залуудаа Жобс Калифорнийн Пало
Алтод амьдардаг  үрчилж авсан эцэг эхдээ талархана чинээ боддоггүй
байсан хэмээн нэгэнтээ дурссан байдаг.

3. Бусдаас суралц

Стив Жобс дунд сургуульд сурч байхдаа Hewlett-Packard компаний
 бичил компьютерийн технологийн талаар лекц сонсдог байсан аж.
Стив  21 нас хүрэхээсээ өмнө HP болон Atari –д ажиллачихсан
байжээ. Тэрээр эдгээр компаниудад ажиллах хугацаандаа
Apple компаниа яаж өөр, өвөрмөц байлгах талаар суралцжээ.

4. Эрт эхэл

Стив өсвөр насандаа буюу толгой тархиа сийрэг байгаа дээрээ
 компьютертэй ажиллаж, хурдан судалж суралцсан төдийгүй
20 нас хүрэхээсээ өмнө Apple-ыг үүсгэн байгуулсан. Түүний шинэ
 санаа, эрч хүчээр дүүрэн байгаа нь гэр бүл эсвэл амжилтаар
 хязгаарлагдахгүй байв.

5. Хамгийн чухал зүйл бол коллеж

Дээд боловсрол биднийг, асуудал шийдвэрлэх, харилцаа холбоо
 бий болгох сорилтонд оруулдаг. Энэ нь хамгийн сайн зүйл.
Makintosh-ын хөгжлийн салшгүй нэг хэсэг нь коллежийн Калиграфийн
 курс байлаа. Хэрэв би коллежоо хаяагүй байсан бол нарийн
бүтэцтэй Mak, үсэг хоорондын зай харьцаа нь тохирсон хэд хэдэн
үсгийн сантай болохгүй байсан.

6. Шаардлагаггүй зүйлс гэхдээ...

Рийд их сургуулийн төлбөр өндөр тул Стив эцэг эхийнхээ хураасан
хэдэн төгрөгийг салхинд хийсгэхийг хүссэнгүй. Тэрээр сургуулиа
орхисон тэр жилдээ алдарт Apple комьпютерийн үндэсийг бий
болгосон юм. Магадгүй Жобс их сургуулиасаа завсардаагүй бол
дэлхийн хамгийн хүчтэй, нэр нөлөөтэй компани байгуулахгүй байсан байх.

 7. Дэлхийгээр аяла

Стив Apple-ыг үүсгэн байгуулахаасаа жилийн өмнө Энэтхэг рүү
алсын замд гарчээ. Энэ аялал түүний хувьд зөн билэг, алсын
хараагаа цэцэглэн хөгжүүлэх нь түүний ажилд чухал нөлөө үзүүлэх
боломжтойг ухамсарлажээ.

8. Өөрийгөө сайн хүмүүсээр хүрээлүүл

Стив Жобс бол гайхалтай комьпютерийн инженер байгаагүй.
Хэрвээ Жобс нэг л удаа комьпютер угсрах оролдлого хийсэн бол
Apple- ын хувь заяа өөрөөр эргэх байсан байх. Ийм учраас
тэрээр Стив Возняктай хамтрах болжээ. Он удаан жилийн турш
Стив Жобсын компаниуд цэцэглэн хөгжсөөр ирсэн нь Тим Күүк,
Жон Лассетер хэмээх гайхалтай хүмүүстэй салшгүй холбоотой.

9. Аугаа байдлыг хүлээ

Өсч хөгжихийг илүү ихээр хүсвэл хүмүүс түүндээ хүрдэг.

10. Хийхээсээ өмнө хийсэн юм шиг бай

Стив Жобс Калифорни мужийн Пало Алто бол комьпютерийн
 технологийн хөгжилд шинийг санаачлах их голомт байсан
хэмээн өгүүлжээ. Стивын өвөрмөц шийдэл бол Пало Алтод
телефон утасны сүлжээний маш хямд “blue box” нэртэй, холын
зайн дуудлагыг үнэгүй хийх боломжтой төхөөрөмжийг загварчилсан.

11. Бэрхшээлийг даван туулах  нь

Жобс Возняк хоёр анхны Apple комьпютер бүтээхэд ямар ч мөнгөгүй
 байв. Хоёр найз мөнгөгүйн шалтгаанаар бууж өгсөнгүй Жобс
Volkswagen автобусаа, Возняк тооны машинаа зарж анхны хуримтлалыг
бий болгожээ.

12. Мөнгөөр бүү үнэлэ

Apple компаний захирал Стив Жобс жилд 1 долларын л цалин авдаг байжээ.
Яхир ааштай Жобс хэзээд төгс, бусдаас илүү байдлыг эрэлхийлдэг
тэрээр мөнгөний хойноос хөөцөлдөггүй байсан гэх нь ч бий.

13. Үнэ цэнэтэй хүмүүс

Жобсын итгэл үнэмшил, төгс төгөлдөржүүлэхийн төлөөх эрмэлзэл нь Apple,
Pixar -ыг зах зээлд тэрүүлэгч компани болгохын тулд, ажилдаа бүхнээ
 зориулдаг хамгийн ухаантай хүмүүсийг хөлслөж ажиллуулдаг байсан ажээ.

14. Эрсдэлийг хүлээн ав

Олон CEO нар iPhone- ны хөгжилд эргэлзсээр байсан. Учир нь iPod-ыг
хэрэглээнээс гаргах боломж бий болгож байна хэмээжээ. Эрсдэлтэй
 алхам хийхээс бүү ай. Ялангуяа ухаалаг зүйл дээр.

15. Өөрийн гэсэн брэндийг бий болго

Стив Жобс бол интернэтийн эрин зуунд өөрийн гэсэн өнгө төрхийг
 бий болгосон компьютерын үйлдвэрлэлд ноёлох байр суурь эзэлдэг
цор ганц хүмүүсийн нэг. Түүний өмсдөг хар хүзүүтэй цамц нь
 хоромхон зуур л Apple-ын логог санагдуулах мэт болдог.

16. Өндөр зорилготой бай

Буддагийн сургаальд᠄ Бид өөрийгөө юу гэж бодно тэр зүйл. Бүх зүйл
 бидний оюун бодлоос улбаатай, бид өөрсдийн бодлоор дэлхий
 ертөнцийг бүтээдэг. Тэрээр 1970-аад оноос буддизм судалсан ба
зөн совин бодол санаагаа бодит болгож чаджээ.

17. Зөв хамтрачаа ол

Амьдралд хамтрагч шиг чухал зүйл гэж үгүй. Хамтрагчаа
ухаалгаар сонгох нь чухал болохыг бидний амьдралын өдөр
 тутмын сорилтууд харуулж байдаг.

18. Ялагдсан ч урагшаа

Хүн бүр л алдаж бүтэлгүйтдэг. Харин эдгээр ялагдал, бүтэлгүйтлийг
 хэрхэн хүлээн авч түүнд хандах нь бүхий л өөрчлөлтийг бий
болгодог. 1984 онд Стив Жобс  Apple- ын үүрэгт ажлаасаа
халагдсан билээ. Тэрээр 2005 онд Стэнфордын их сургуулийн
төгсөлийн баярт хандаж хэлэхдээ:  Тухайн үед харж чадаагүй ч
Apple-аас халагдсан нь надад тохиолдсон бас нэг аз завшаантай
хэрэг байжээ. Эргэлзээгүйгээр бүхнийг дахиад шинээр эхэлсэн.
Амжилттай байдлыг дагаж ирдэг дарамтын оронд шинээр эхэлж
байгаа тийм хөнгөн шингэн байдал бий болж амьдралын маань
хамгийн их бүтээлч үед ороход минь тусалсан юм.

19. Толгой дээрээ тоосго хэрхэн хүлээж авахад суралц

Амьдралд заримдаа тоосгоор толгойг чинь цохих мэт болдог.
 Гэвч итгэл найдвараа бүү алд. Миний итгэл үнэмшил л хэзээд
хийх зүйлийг минь хурцалдаг төдийгүй хийж буй зүйлдээ би хамгаас
 их дурлаж хийдэгт оршино. Чи юунд хайртайгаа олох хэрэгтэй.
Чи өөрийнхөө сэтгэл зүрхээ зориулах тийм ажлаа олох хэрэгтэй.
Ажилаас сэтгэл ханамж авах ганцхан зам нь дуртай зүйлээ л хийх юм.
 Чиний ажил амьдралын чинь томоохон хэсэг бөгөөд, цорын ганц
таашаал авах зүйл чинь гайхамшигтай зүйл хийж байгаа гэдэгтээ
 итгэх явдал юм.

20. Удахгүй үхнэ гэдгээ сана

Удахгүй үхнэ гэдгээ санаж явах нь хамгийн чухал зүйл билээ.
Үхэлтэй нүүр тулгарсан минь миний амьдралд олон сонголт
хийхэд түлхэц болсон юм. Учир нь бараг бүх зүйлс - бүхий л
өнгөцхөн итгэл найдвар, бахархал, айдас, сэтгэл зовинол,
азгүйтэл энэ бүгд бүгдээрээ үхэлтэй нүүр тулгарах тэр цагт
үгүй болдог. Бидний хорвоо дэлхий дээр ирсэн хугацаа хэтэрхий
богино юм. Тиймээс энэ эрхэм үнэнийг анхааралдаа авцгаая.

21. Хорвоо ертөнцөд ул мөрөө үлдээ

Стив Жобс нэгэнтээ᠄ Бид энэ хорвоо ертөнц дээр өөрийн ул мөрөө
үлдээх гэж ирсэн. Үгүй бол энд байгаад байх ямар хэрэг байна?”
хэмээн хэлжээ. Хамгийн гайхалтай ажил бол хийж буй зүйлдээ үнэхээр
 сэтгэл хангалуун байх итгэл үнэмшил билээ. Хэрвээ түүнийгээ хараахан
 олоогүй бол үргэлжлүүлэн хайсаар л бай. Гараа хумхин зүгээр бүү суугаарай.

 Эх сурвалж: www.incomediary.com

Бясалгалд явах уу. Анхан шатныханд зориулсан зөвлөмж

Бясалгал их зүгээр эд дээ уул нь. Нэг сарын курсын үнэ нь их хямд би хэдэн жилийн өмнө энэ бясалгалд явж байсан юм. Одоо ч хааяа очдог багш нь Энэтхэг хүн байдаг. Би  бясалгалд явахыг хүсдэг хүмүүсийг энэ төвд яваарай гэж хувийн зүгээс зөвлөх байна. Доор нь утас нь байгаа "Жич: Шивхээс залхуу хүрээд шууд скандаад хийчлээ. Томруулаад авъяасаараа уншчихаарай" 

Доналд Трамп -ын 10 зөвлөмж

Доналд Трамп -ын 10 зөвлөмж

Жаргах уу, зовох уу? Амжилттай байх уу, үгүй юу? Баяжих уу, ядуурах уу?
 Бүгд бидний бодлоос хамаардаг. Бидний оюун ухаан маш хүчтэй.
 Тиймээс оюун ухаанаа зөв ашиглаж өөрийн хүссэн амьдрал руугаа
 чиглүүлэх хэрэгтэй. Үүний тулд аугаа том бодох хэрэгтэй тухай бичлэг
 би өмнө оруулсан байгаа. Үзээгүй бол энд дарж үзээрэй.

Энэхүү “Аугаа том бод” бичлэгийн дараа хүмүүсээс олон захидал хүлээж
авсны нэг нь  ‘яаж аугаа том бодох вэ’ гэдэг асуулт байсан.
Тиймээс өнөөдрийнхөө бичлэг дээр
 “Яаж аугаа том бодох вэ?” тухай Доналд Трампын 10 зөвлөмж -ийг оруулж байна.

1. Тодорхой болго. Аугаа том бодно гэдэг нь аливаа зүйлийг тодорхой болгохоос
 эхэлнэ. Яаж ч магадгүй? Юу ч гэсэн үзээд алдая! Туршаад үзье! гэдэг
 хандлагатайгаар аливаа зүйлийг эхлүүлж болохгүй. “Тийм” эсвэл “үгүй” гэдгийг
 тодорхой болгох.

2. Эрч хүчтэй бай, түүнийгээ цааш нь хадгал. Хэрвээ танд санаа байгаад эрч хүч,
энергигүй бол хэдий тэвчээр байгаад ч хүссэн зүйлээ бодит болгож чадахгүй.
 Тиймээс эрч хүчтэй байх нь маш чухал.

3. Анхаарлаа төвлөрүүл. Анхаарлаа сарниулсан тэр л мөчид та эрч хүчээ алдана.
 Анхаарал эрч хүч хоёулаа байгаа цагт та илүү их зүйлд хүрч чадна.
Тиймээс өөрөөсөө “Би яг одоо юун дээр анхаарлаа төвлөрүүлж байх ёстой вэ?
Юу бодож байх ёстой вэ?” гэдгийг асуу. Энэ асуултыг асууснаар та анхаарлаа
юун дээр төвлөрүүлэх ёстой түүн дээрээ төвлөрүүлэх болно. Хэрвээ та энэ
бичвэрийг  уншиж байгаа бол энэ бичвэр дээр л анхаарлаа 100% төвлөрүүл.

4. Шийдэл дээр анхаарлаа төвлөрүүл. Энэ нь маш чухал. Яагаад гэвэл та юу ч
 хийсэн асуудалтай тулгарна. Энэ бол амьдралын зарчим. Хэрвээ асуудал дээр
анхаарлаа төвлөрүүлбэл асуудал улам ихэсч, явцын дунд бууж өгнө. Тиймээс
асуудал бэрхшээл хичнээн том байсан ч хамаагүй шийдэл дээр анхаарлаа
байнга төвлөрүүл. Шийдэл дээр анхаарлаа төвлөрүүлснээр асуудлаа хурдан
шийдвэрлэхийг хараад та гайхах болно.

5. Боломжийг хай. Та өнөөдөр энэ бичлэгийг ямар учраас үзэж байна вэ?
Амжилтанд хүрэх хүсэлтэй учраас үзэж байна уу? Амьдралаа өөрчлөх хүсэлтэй
учраас үзэж байна уу? Хийх юм байхгүй учраас үзэж байна уу? Эсвэл уйдсан
учраас үзэж байна уу? Аль нь ч байсан хамаагүй ээ! Ямар ч л байсан үзэж
байх хоорондоо  та шинэ зүйл сурч, мэдэж л байгаа. Үүнийг л боломж
 гээд байгаа юм. Тиймээс өөрөөсөө асуу “Би өнөөдөр юу сурч, мэдэж авсан бэ?
Би өнөөдөр юу сурах вэ?
” Тэгээд өдөр бүр шинийг сур. Энэ бол амжилтын зам. Өнөөдрийг боломж гэдгээр хар.
Та өөрөө өөрийнхөө боломжийг бий болгоно.

6. Хийж байгаа юмныхаа талаар юу мэдэх хэрэгтэй бүгдийг мэдэж ав. Ингэснээр
 аливаа нөхцөл байдалтай нүүр учрахад, боломж тохиоход хийх ёстой юмаа бүгдийг
 хийчихсэн бэлэн байх болно. Бас Robert Kiyosaki бид хоёрын бичсэн
 “Why we want you to be rich” буюу “Яагаад бид таныг баян болоосой гэж хүсч
байна вэ?” гэдэг номыг уншаарай.

7. Хийж байгаа зүйлдээ дуртай бай. Амжилтанд хүрэхийг хүсвэл хийж байгаа
зүйлдээ дуртай байх нь маш чухал. Би өдрийн 7цаг ажиллаа гэж бодоход хэзээ
 ч ажилласан юм шиг санагддаггүй. Яагаад гэвэл хийж байгаа зүйлдээ дуртай
 учраас.
Хэрвээ та хийж байгаа зүйлдээ дургүй бол дуртай зүйлээ олж хий. Хийж байгаа
 зүйлдээ дургүй бол та хэзээ ч амжилтанд хүрэхгүй, аз жаргалтай байж чадахгүй.
Тиймээс хийж байгаа зүйлдээ дуртай болох арга замыг хай эсвэл дуртай зүйлээ
 олж хий.

8. Өөрийгөө ялан дийлэгчээр хар. Ингэснээр бүх сөрөг байдлыг арилгаж
эерэг болгоно.

9. Ухаантай бай. Ухаантай байна гэдэг нь:

• Хэрэгжүүлэх онцгой санаа танд байгаа гэдгээ мэдэх
• Энэ санаагаа хэрэгжүүлэхийн тулд бүхий л бололцоог ашиглах
• Явцын дунд гарч ирэх шинэ шинэ санаануудыг хүлээж авахад нээлттэй байх
• Үргэлж шинийг сурч, урагшлах чадвартай байх

Ингэснээр амжилтанд хүрнэ. Амжилт маш чухал. Та амжилтанд хүрэхийг л
хүсч байгаа.
 Тиймээс амжилттай хүн бол. Надад итгэ! Aмжилтанд хүрснээр та илүү аз жаргалтай
 байх болно.

10. Хэзээ ч битгий бууж өг. Амжилтанд хүрэхийг хүсвэл хэзээ ч битгий бууж өг.
Хэзээ ч, хэзээ ч бүр хэзээ ч битгий бууж өг! Юу ч хийсэн хамаагүй хэзээ ч
битгий бууж өг!

Манай аав надад үргэлж хэлдэг байсан “Хүү минь хэзээ ч битгий бууж өг.
 Би чиний бууж өгөхийг харахыг хүсэхгүй байна. Хэзээ ч битгий бууж өг!”

Манай аав ухаантай хүн байсан. Би аавынхаа үгэнд орсон.
Тиймээс дахин хэлье: АУГАА ТОМ БОД!
Эх сурвалж: http://www.ukatumur.com/

БУЛГАН НУУР ТӨСӨЛ

Төслийг санаачлагч: Булган суманд төрж, өссөн иргэн Базарчулууны ОЮУНСУРТАЛ

Төслийн нэр: БУЛГАН НУУР

Төсөл хэрэгжих газар: Өмнөговь Булган сум

Төслийн зорилго: Тариалан эрхлэлтийн усан хангамжыг сайжруулах, нэмэгдүүлэх

Төсөл хэрэгжүүлэгч: Хэнч байж болно

Төсөл санхүүжүүлэгч: Хэнч байж болно

Төсөл бичсэн огноо: 2013 оны 12 сарын 11

Сумын Ерөнхий танилцуулга:

Өмнөговь аймгийн Булган сум нь 1952 онд байгуулагдсан. Шинэ байгуулагдсан сумаа сумын төвөөсөө холгүй орших булгийнхаа нэрээр нэрлэжээ. Тус сум нь 2000 гаруй хүн амтай. Иргэд нь мал аж ахуй болон газар тариалан эрхлэн амьдардаг. Газар тариалан эрхлэлтээрээ аймагтаа тэргүүлдэг. Голлон хүнсний ногоо тарих бөгөөд түүн дундаа Булганчуудын тарисан ПОМИДОР улсдаа алдартай. Сумын төвд оршин суугчидын ихэнх хэсэг нь дулааны улиралдаа хүнсний ногоо, помидор тарих бөгөөд намар түүнийгээ борлуулж олсон мөнгө нь тэдгээр хүмүүсийн амьдралд мэдэгдэхүйц дэм болж байдаг онцлогтой хөдөлмөрч хүмүүс юм.

Төслийн Ерөнхий танилцуулга:

Өмнөговь аймгийн Булган сумын Булган булаг нь усны ундарга ихтэй, цэвэр тунгалаг устай, Социалист нийгмийн үед байгуулж өгсөн услалтын систем хашаажуулсан ногооны талбайг нь сумын иргэд өнөөг хүртэл ашиглаж газар тариалангаа эрхэлж байна. Сүүлийн 10 гаруй жил говь нутагт минь хуурайшилт ихсэж ган зудын давтамж нэмэгдсэн төдийгүй говьчуудын амьдарлын эх сурвалж болсон булаг шандных нь ундарга багасаж байгаа нь нутгийн бидэнд жилээс жилд мэдрэгдэж байдаг. Орчин үеийн үсрэнгүй хөгжлийн бараан сүүдэр болсон Хүлэмжийн хий нь дэлхийн дулааралд нөлөөлж дэлхий сүүлийн 100 шахам жилд харьцангуй дулаараад байгаа нь манай говь нутагт ийнхүү нөлөөлж байгаа нь энэ биз.

Булган булгийн ус хэдийгээр ундарга сайтай ч ундарга нь жил бүр багасаж, халуун, хуурай, ус бороогүй болж буй зуны цагтаа тариалан эрхлэгчдийнхээ усны хэрэгцээг хангаж чадахгүй болжээ. Усны асуудлыг шийдэх гэж чамгүй ажил хийж байгаа ч энэ нь төдийлөн үр дүнтэй байж чадахгүй байна.

Төслийн гол санаа: Булганчууд зөвхөн зуны цагтаа булгийн усаа газар тариаландаа ашиглаад өвлийн цагтаа булгийн усаа ашигладаггүй. Үүнийг өөрчилж өвлийн цагт булгийн усаа нуур болгон хуримтлуулж хавар зуны тариалан эрхлэлтийн оргил усны хэрэгцээ ачаалалтай үедээ хуримтлуулсан усаа хэрэглэж усны гачаалаас гарах нь асуудлыг шийдэх оновчтой гарц гэж би харж байна. Иймээс би энэхүү төслийг БУЛГАН НУУР хэмээн нэрлэсэн.

Төслийн шийдвэрлэх гэж буй асуудал:

Говь нутгийн хуурайшилтаас хамааран Булганчуудын ургацын гарч багасаж, газар тариалангаас авах ашиг шим буурч байгаа нь усны хүрэлцээ муу байгаагаас шалтгаалж байгаа юм. Ялангуяа нарийн ногоог жимслэх хүртэл нь хангалттай сайн услаагүйгээс жимс нь давжаарах, хатаж ургахаа болих гэх мэт сөрөг үзэгдлүүд гарч энэ нь ургацын хэмжээнд шууд муугаар нөлөөлж байдаг. Энэ ногооны чухал үе нь говийн халуун хуурай байдаг 6-7 сарын үед тохиодог бөгөөд энэ үед нь дан булгийн ундарга усны хэрэгцээг хангаж чадахгүйд хүрч улмаар усны хүрэлцээгүйн улмаас иргэд ногоогоо хангалттай сайн услаж чаддаггүй. Иймээс энэ бэрхшээлийг даван туулахын тулд өвлийн цагтаа булгийн усаа хуримтлуулж зуны энэхүү ачаалалтай цагтаа хуримтлуулсан усаа хэрэглэснээр бид усан хангамжаа сайжруулж, нэмэгдүүлэх ба үүний үр дүнд нийт Булганчуудын авах ургацын хэмжээ нэмэгдэж тариалан эрхлэлт илүү хөгжих юм. Хуримтлуулсан усныхаа илүүдлээр жимсны мод бусад модоо услах бүрэн боломжтой болно.

Төслийн зорилго: Булган булгийн усыг өвлийн цагт хуримтлуулж нуур болгоод зуны цагт тэрхүү хуримтлуулсан усаа ашиглаж газар тариалан эрхлэлтийнхээ усан хангамжыг сайжруулах, нэмэгдүүлэх

Төслийн зорилтууд:

1.    Төслийг эцсийн шатанд бэлтгэх, ТЭЗҮндэслэлийг боловсруулах, төслийг хэрэгжүүлэхэд шаардагдах санхүүгийн тооцооллыг бодитойгоор тогтоох гэх мэтээр миний энэхүү төслийг бүрэн төгс төсөл болгон боловсруулах нь хамгийн эхний ажил. Миний энэхүү төсөл нь түүхий төсөл бөгөөд зөвхөн санаачлага төдий юм. Булган нуурыг байгуулахад мэргэжлийн инженер техникийн ажилчдын тооцоо судалгаа, зураг, төсөв шаардлагатай бөгөөд үүнийг гаргаснаар сая энэхүү төсөл маань бодитоор хэрэгжих боломжтой болох юм.

2.    Төслийн санхүүжилтыг шийдэх. Төслийн санхүүжилтыг ямарч замаар шийдэж болно. Хандив, буцалтгүй тусламж, төсвийн санхүүжилт, зээл гэх мэт

3.    Төслийг хэрэгжүүлэх. Төслийг хэнч хэрэгжүүлж болно гэхдээ ганцхан шаардлага байх ёстой төсөл хэрэгжүүлэгч нь хамгийн бага өртгөөр чанартай далан байгууламж байгуулж Булган нуурыг бий болгох ёстой.

Төслөөс гарах үр ашиг:

Энэ бол мэдээж ойлгомжтой. Энэ бол Булган сумын хөгжил дэвшил байх болно.

Төсөл бичсэн:                                  Б.ОЮУНСУРТАЛ

Хавсралт.

Булган нуурыг байгуулах газрыг GOOGLE EARTH программаас татсан зургаар харуулав. Ерөнхий төсөөллийг өгөх болов уу. 

Нуур байгуулах газрыг улаан шугамаар харуулав.

Хагархай цонхны онол

Broken windows theory

Хэрвээ байрны цонх хагарах л юм бол яаралтай шиллэх хэрэгтэй. Тэгэхгүй бол бүтэн цонх үлдэхгүй. Гудамжинд хог хаягдал байвал нэн даруй цэвэрлэхгүй бол төд удалгүй хогийн цэгээс ялгаагүй болно.
Зүй зохисгүй биеэ авч явах үзэгдэл нь хүмүүсийн дунд халдварт өвчин шиг тархдаг болохыг эрдэмтэд тогтоожээ. Өөртэй нь адилхан, хоёр хөлтэй хохимой толгойтой нөхөр хууль дүрэм зөрчиж буйг харсан хүн мөн адил зөрчил гаргаж эхэлдэг. Түүгээр тогтохгүй бүр даварч илүү ноцтой зөрчил үйлддэг байна.
Сэдэвтэй холбоотой линкүүд:
1. http://en.wikipedia.org/wiki/Broken_windows_theory
2. http://socioline.ru/pages/teoriya-razbityh-okon-rasprostranenie-besporyadka

Харин одоо "Хагарсан цонхны онол"-ыг практик дээр хэрхэн ашигласан тухай өгүүлье.
80-аад он. Нью-Йорк. Хот тэр чигээрээ гэмт хэргийн үүр уурхай болсон байв. Өдөрт 1500 гаруй онц хүнд гэмт хэрэг үйлдэгднэ. Амьд явах ямарч баталгаа байхгүй. Өдөрт тогтмол 6-7 аллага гарна. Амьнаасаа уйдаагүй бол шөнийн цагаар гадуур явалтгүй. Метроруу бол өдөр ч орход эрсдэлтэй. Гуйлагчид болон дээрэмчидийн дуртай объект - метро. Бохир, саарал платформуудын гэрэлтүүлгэ нь бүдэг, вагонууд хүйтэн, хогондоо баригдсан, харх элбэг, хана тааз нь битүү граффити. Тэр үеийн нью-йоркийн метроны тухай ингэж өгүүлж байв:
"Жетон зоос худалдан авах гэж дараалалд удаан гэгч зогссон. Тэрнийгээ турникетруу нь хийх гэсэн чинь зоос хүлээн авагч эвдэрсэн байв. Оронд нь үл бүтэх царайтай этгээд зогсож байв. Тэрбээр турникетыг эвдчихээд хүмүүсийн зоосыг хурааж байгаа нь энэ. Түүний хамтрагч зоос хүлээн авагчинд зоогдсон жетонуудыг хуруугаараа сугалж чадахгүй болохоор шүдээрээ авч байв. Ингэхдээ мэдээж шүлсдэнэ. Зорчигчид тэр залуучуудаас илт эмээж байв. Хэнч юу ч хэлэхгүй жетонуудаа хураалгана. Надад ямар хамаа байна гэсэн өнцгөөс хандаж байгаа нь тодорхой. Олон хүн турникетуудаар чихэж үнэгүй нэвтэрч байв. Тээврийн системийн там гэж үүнийг л хэлэх байх."
Нью-Йорк өөрийн түүхэндээ гэмт хэргийн торонд хамгийн их хэрлэгдсэн байсан үе энэ. Харин дараа нь тайлбарлахад бэрх үйл явдал болов. 90 он гэхэд гэм хэрэг оргилдоо тулчихаад огцом буурсан. Хүн амины хэрэг 2/3-аар, онц хүнд гэмт хэрэг 50%-иар, метронд үйлдэгдсэн гэмт хэрэг бүр 75%-иар буурсан юм. Яахаараа хар мянган гэмт хэрэгтэн, золбин гарууд хууль зөрчихөө байчихав? Юу тохиолдов? Хэн стоп-кран татав?
Хариу: Broken windows theory.
"Хагархай цонх" ойлголтыг Уилсон, Келлинг гэдэг 2 гэмт хэргийн шинжээч (криминалист) бий болгосон. Гэмт хэрэг нь эмх цэгц, замбараа алдагдсаны үр дүн гэж тэд үзэж байв. Цонх хагархай байхад дэргэдүүр нь өнгөрч буй хүмүүст "энэ нь хэнд ч хамаагүй юм байна" гэсэн бодол төрнө. Улмаар хэнч юуны ч өмнө хариуцлага хүлээхгүй гэж дүгнэнэ. Удахгүй бусад цонхнууд хагарч эхэлнэ. Ингээд хууль дүрэм зөрчөөд ямар ч хариуцлага хүлээдэггүй юм байна гэсэн үзэл нийтэд тархаж эхэлнэ. Орц, байшин, гудамж, район, хот гээд цааш өргөжиж өгнө. Ийм сигнал тархах тусмаа бүр хүчирхэгжиж, дагаад гэмт үйлдлүүд олширхоос гадна онц хүнд гэмт хэргүүд гарч эхэлдэг. Хүмүүсийг гэмт үйлдэлрүү түлхэхэд удам угсаа, хувийн хүмүүжлээс нь гадна хүрээлэн буй орчин, харж мэдэрч буй зүйл нь хүчтэй нөлөөлдөг байна.
Эргээд Нью-Йоркдоо ирье. 80-аад оны дунд үед метроны удирдлага солигдов. Шинэ дарга болох Дэвид Ганн ажлаа графиттитэй тэмцэхээр эхэллээ. Мэдээж шүүмжилэлд өртөж л байв: "Чухал асуудлууддаа анхааралдаа. Галын ауюлгүй байдал болон техник тоног төхөөрөмжийн асуудлууд илүү чухал биш гэж үү? Татвар төлөгчдийн мөнгийг дэмий зүйлд үрлээ" г.м. Гэвч Гранн өөрийнхөөрөө зүтгэсээр: "Граффити бол системийн хүчин мөхөс байгаагийн илрэл. Өөрчлөлт шинэчилэлт, ахиц дэвшил хүсэж байгаа бол эхний алхам нь граффитиг үгүй хийхэд оршино. Граффити байгаа цагт ямарч өөрчлөлтийн тухай яриад ч нэмэргүй. Бид тус бүр нь 10 сая долларын өртөгтэй галт тэрэгнүүдийг шугаманд гаргахад бэлэн. Гэвч эдгээрийг хорлон сүйтгэгчидээс хамгаалж чадахгүй юм бол юу болох нь тодорхой шүү дэ - нэг өдөр болоод л танигдахын аргагүй сэг болж хувирна."
Тэгээд Ганн вагонуудыг цэвэр байлгах тушаал өгөв. Шугам шугамаар нь, гал тэрэг тэргээр нь цэвэрлэдэг байв. Нэг бүрчлэн вагон болгоныг, өдөр болгон. Маршрутуудын төгсгөлд угаалгын цэгүүдийг бий болгов. Хэрэв вагонд граффити зурагдаад ирвэл буцаж эргэх хооронд нь угааж арилгана. Тэгж амжихгүй бол шугамнаас тус вагоныг цэвэр болтол түр хасна. Бохир болон цэвэр вагонуудыг хэзээ ч хольж болохгүй тушаалтай. Сүүлд нь Ганн дурссан байдаг: "Гарлемын депод вагонууд шөнө зогсоол дээр хоноглодог юм. Нэг шөнө хэдэн залуучууд ирээд вагонуудыг цагаан будгаар цацаад явсан (грунт тавьж буй юм). Дараачийн шөнө нь ирж контуруудыг нь тодруулаад 3 дахь шөнө нь жинхэнэ граффитигээ бүтээсэн. 3 шөнө нойргүй хөдөлмөрлөсөн гэсэн үг. Бид ажлаа дуусгахыг нь хүлээж байгаад төгсөнгүүт нь өнхрүүш авч очоод вагонуудаа хуучин хэвэнд нь оруулаад будчихсан. Тэд уйлах шахсан шүү. Үүгээрээ бид нар тэдэнд дохио өгч чадсан юм: Вагон бузарламаар байна уу? Тэг тэг. 3 өдөр л нойргүй хононо биз. Гэхдээ уран бүтээлийг чинь хэнч хэзээ ч харахгүй".
1990 онд тээврийн цагдаагийн даргаар Уильям Браттон томилогдов. Тэр онц хүнд хэргүүд гэхээсээ илүү туулайчидтай ханцуй шамлан тэмцэж эхэлсэн. Үнэгүй зорчигчид нь хууль дүрэм үйлчлэхгүй байгааг харуулж бусдыг өөрсдийг нь дагахыг уриалж буй тул таслан зогсоох нь зүйтэй гэж үзсэнээс тэр. Өнөөдөр үнэгүй зорчиж байна, маргааш юу үйлдэхийг нь хэнч мэдэж таашгүй шүү дэ. Нэг өдөрт 170 мянга гаруй туулай метрогоор зорчидог байсан гэнэ. Өсвөр насныхан бүр амар: турникет дээгүүр харайгаад, эсвэл зүгээр шулуун зүтгээд ордог. 2-3 удаа ийм үзэгдэл харсан хүн сигналыг хүлээн авч улмаар эгнээнд нь нэгдэх нь элбэг. Ингээд л цасан нуранги шиг өснө.
Браттон ямар агра хэмжээ авав? Буудал болгон дээр энгийн хувцастай 10 цагдаа турникетууд дээр жижүүрлэв. Туулайчилах оролдлого гарангуут буруутныг барьж авч гавлаад платформ дээр жагсаана. Нэгжлэгэ хийхэд цөөнгүй танхайрагсад биедээ зэр зэвсэгтэй явж байсан нь илэрчээ. Туулайнууд тодорхой тоонд хүрэнгүүт автобусанд чихэж аваад цагдаагийн хэлтэст хүргэнэ. Тэнд хурууных нь хээг авч баазаар цохино. Мэдээж зарим нь эрэн сурвалжлагдаж, хууль хяналтын байгууллагуудаас зугтаж яваа нь тогтоогддог. Төд удалгүй муу залуус биедээ зэр зэвсэг авч явахаа больж, зорчих тасалбараар нэвтэрдэг болсон.
94 онд Нью-Йоркийн засаг дарга болсон Рудольф Джулиани Браттоныг хотын цагдаагийн дарга болгож албан тушаал дэвшүүлсэн. Википедиад Джулиани анх энэ хөдөлгөөнийг эхэлсэн мэт бичсэн байгаа. Үнэндээ тус хотод "Broken windows theory" арай өмнө хэрэгжиж эхэлсэн бөгөөд нийт хотын хэмжээнд бол Джулиани захирч байхад нэвтэрсэн гэж үзнэ. Энэ нь юугаар илрэв? Хотын хэмжээнд цагдаа нар жижиг хэв журмын зөрчлүүдтэй хатуу тэмцэж эхлэв. Олон нийтийн газар согтуурхсан, биеэ зөв авч чадаагүй болгоныг гавалж байв. Хоосон шил хаясан, ханан дээр зурсан, турникет дээгүүр харайсан, гэрлэн дохион дээр машины салхины шил арчаад жолооч нарыг шаналгасан... цөмийг нь баривчилна. Хэн нэгэн гудманд шээж байвал шулуухан шоронд орно.
Хотын хэмжээнд гэмт хэрэг огцом буурч эхлэв. Браттон болон Джулиани тайлбарлахдаа: "Өнгөц хархад жижиг, ач холбогдолгүй мэт зөрчлүүд нь илүү ноцтой үйлэл хийхэд түлхэц өгдөг юм" гэжээ. Ингээд гэмт хэргийн өсгөлтийн гинжин урвал тасарсан. Гэрэл гэгээгүй Нью-Йорк 90-ээд оны төгсгөлд Америкийн хамгийн аюулгүй мегаполисуудын нэг болж чадсан.

Миний бичлэгүүд

Блогтоо бичлэг нэмэлгүй нэлээд удаж сая өөрийн зарим бичлэгээ хальт гүйлгэж харлаа. Зарим бичлэгтээ хэлэх гээд байгаа санаагаа бүрэн гаргаж чадаагүй ч юм шиг санагдах. Гэвч миний бичлэгүүд бүгд урлагийн бүтээл. Учир нь энэ бичлэгүүдэд тухайн үеийн бодол, сэтгэл хөдлөл, орчин нөхцөл нөлөөлсөн байдаг. Өнөөдрийн өнцгөөс харахад би арай өөр зүйл бичнэ. Учир нь өнөөдөр миний үзэл бодолд өнөөдрийн орчин нөхцөл нөлөөлж байгаа. Өнгөрсөн цаг хугацааны бүх зүйл дахин яг тэр чигээрээ давтагдана гэж үгүй дахин давтагдашгүй учир нь би яг тэр үеийнх шигээ бодож, бичиж чадахгүй бичлээ ч заавал нэг өөрчлөлттэй байх болно. 
Миний бичлэгүүд бол өөрийгөө танин мэдэх гэсэн оролдлого эрэл хайгуулын хэлтэрхий. Зарим хэрэгтэй хүндээ хэрэгтэй бичлэгүүд. Харин ийм зүйлийн талаарх ойлголтгүй хүнд бол зүгээр л дэмий учир нь үл ойлгогдох цаг нөгцөөсөн зүйл.